یادداشت سیاسی سیاسی دیدگاه ادبیات زنان جهان بخش خبر گفتگو آرشیو  
  اجتماعی اقتصادی مساله ملی یادبود کارگری گزارش حقوق بشر ورزش گوناگون پاورقی  
   

"راهی دیگر"، به کجا؟ - سرور علی محمدی


اخبار روز: www.akhbar-rooz.com
سه‌شنبه  ۱۱ دی ۱٣۹۷ -  ۱ ژانويه ۲۰۱۹


شیدا نبوی در ردیه‌ی خود بر کتاب راهی دیگر، جنبش فدائی را برخلاف نظریه بنیانگزارانش (که معتقد بودند این جنبش نه تنها به همگامان و رهروان، بلکه به تمامی آحاد ملت ایران تعلق دارد) در انحصار و یا به عبارت صحیح تر، مایملک بخشی از اعضا ی بازمانده جنبش فدائی می داند که به زعم ایشان بری از هر گونه خطا در رفتار و کردارند. طبیعی است که این حق هر انسانی است تا دنیا را آ نگونه ببیند که می خواهد. اما زدودن و نادیده انگاشتن حق دیگران از این پهنه نه تنها غیرعادی که خودخواهانه است. روشی که ایشان در "نقد" کتاب راهی دیگر به کار برده اند، شایسته یک فدائی که در خانهء تیمی احترام به دوست و رفیق را قاعدتا باید آموخته باشد، نیست.
پس از خواندن مطلب شیدا نبوی بارها این سئوال در ذهن من به تکرار نشست: چرا ایشان ابتدا شرح مفصلی از کتاب دو جلدی موسسه تحقیقات و پژوهشهای سیاسی جمهوری اسلامی (۱) اسم شب سیاهکل و حماسه سیاهکل (۲) به دست می دهد و در مورد کتاب حماسه سیاهکل می نویسد:«حماسه ی سیاهکل کتابیست که نویسنده با اصرار تمام و برغم اظهارات و تکذیبهای همه ی زنده ماندگان و مطلعان از تاریخ فدایی، آنرا منتسب به حمید اشرف می کند. کتابی که نه با تفکر و شیوه ی کار و حرکت حمید اشرف خوانایی دارد و نه حتی با سبک نوشتن و تنظیم مطالبش. این از زمره ی اسناد سازمان فدایی است که هیچکس از آن خبر نداشته، فقط انوش صالحی دیده و فرخ نگهدار تأئید کرده است».
خوب بود اگر نویسنده پس از نوشتن این چند جمله که عینا از مصاحبه ی دوست بزگوار من ناصر مهاجر با رادیو همبستگی در باره کتاب حماسه سیاهکل برداشت کرده، حداقل در پانوشت اشاره ای به او می‌کرد که به زعم ایشان نه تاریخ‌دان است و نه نویسنده ! (٣)به هر حال تاکید می کنند که:
«هدف روشن است. نظام حاکم بر ایران می خواهد همه ی ارزشهای گذشته ی این اجتماع را از بین ببرد، و این کار را با برنامه ریزی و بسیار هم حساب شده انجام می دهد، هنر و ادبیات، تاریخ، فرهنگ، سیاست و هر زمینه ی دیگری را، اسلامی» آنهم با تعریف خودش، می خواهد. پس همه چیز را باید تخریب کرد، همه ی ارزشها را پوچ و از محتوا خالی کرد، همه ی زیباییها و خوبیها را باید بد و فاسد نشان داد، باید حافظه ی تاریخی مردم را شست مبادا که جوانان به فکر یافتن ریشه ها و ادامه ی آن ارزشها بیفتند، دنبال هنر و ادبیات را بگیرند، بخواهند تاریخ مملکت و ریشه ی خود را بشناسند و یا بخواهند برای ساختن جامعه ای بهتر و سالمتر تلاش کنند، باید همه چیز را تخطئه کرد، همه چیز را پوچ و فاسد کرد، باید همه چیز را مفتضح کرد. مهم نیست که در اینکار موفق بشود یا نه، مهم نیست جوانان به راهی که او می خواهد بروند یا نه، او برنامه ی خود را می ریزد و ایادی اش آنرا اجرا می کنند». و عجیب اینکه این پاراگراف هم بر گرفته از سخنان ناصر مهاجر است .(۴)
بگذریم. اما این همه چه ربطی به کتاب راهی دیگر دارد؟ هنوز با خودم کلنجار می رفتم که این سطور در برابر دیدگان حیرت زده ام رژه رفتند: «کتاب راهی دیگر، روایت‌هایی در بود و باش چریکهای فدایی خلق ایران، درهمین قالب و البته در شکلی دوستانه تر و به باور خودشان «دانشگاهی» و «علمی» به این کار پرداخته است. این کتاب، به باور من، و بطور قطع و یقین هیچ قرابتی با آن دست نویسندگان و نوشته ها که در بالا ذکر شد ندارد، اما، باز هم تبدیل به متونی برای تخطئه ی "آن سازمان یگانه" شده است.
بی تردید پس از خواندن پنج پاراگراف اول این نوشته هر عقل سلیمی که مسائل جنبش چپ ایران را دنبال می کند، باید از خود بپرسد که چرا خانم شیدا نبوی که هرگز در باره کتاب های فوق مطلبی ننوشته‌اند، یک باره باران تهمت را بر سر راهی دیگر ریخته و و به تخطئه‌‌ی آن برآمده‌اند. و این حالی‌ست که نیک می‌دانند که "این کتاب به باور من، و بطور قطع و یقین هیچ قرابتی با آن دست نویسندگان و نوشته ها که در با لا ذکر شد ندارد. و علی‌رغم این آگاهی بلافاصله تاکید می کنند که این کتاب هم هدف دیگران را دنبال می کند!!
سر در گمی تا این حد، آنهم برای مدعی که همواره در حاشیه‌ها حرکت کرده و حالا شمشیر به دست به میان میدان آمده، شگفت انگیز است.
من از ایرادهای ایشان - که در بسیاری مواردی است شامل این که نقطه و کاما و.... فراموش شده - می گذرم ، بر این باورم که اگر بخواهیم در این مورد ایراد بگیریم باید یکسره همه ویراستاران را خانه نشین کنیم. اما این ایراد را که که نود و چهار صفحه کتاب در باره "بنیاد ها و سیر اندیشه چریکهای فدائی" را بی ربط می دانند، نمی توانم بفهمم. چگونه میتوان از تحولات زندگی یک موجود اجتماعی سخن گفت بی آنکه سری به دوران رشد و بالندگی اندیشه اش زد؟ چه سان می توان از بود و باش یک جنبش نوشت، اما از چگونگی پیدایش آن گذشت؟ مگر امکان دارد زیبائی درختی تنومند شما را به وجد آورد بی آنکه سیمای باغبان پیر را در تک تک برگها و دانه دانه ی میوه هایش ببینید؟ می‌توانید وجود و هستی نوزادی را بدون مادر تصور کنید؟
آیا؟؟؟؟ و به همه ی این آیاها "بنیادها و سیر اندیشه چریکهای فدائی" به شایستگی پاسخ داده تا خواننده و محقق و یا هر نام دیگری که شما بر می گزینید، بداند که قبل از آنکه مبارزین مجبور شوند به خانه های تیمی برای ادامه مبارزه روی آورند چه روندی را پست سر گذاشتند!
شیدا نبوی می نویسد: ابهام دیگر در مورد انتخاب مقطع تاریخی دهه ی ۴۰ و ۵۰ است. آیا در دهه ی ۴۰ مبارزه ی مسلحانه ی عملی در ایران جریان داشته است؟ بجز آن که در سال آخر دهه ی چهل، یعنی ۱٣۴۹ شروع شد؟ (۵)
بر من نیست تا به کسی که چند سالی ازجوانی‌اش را در جنبش چریکی ایران گذرانده یادآور شوم که بیژن جزنی با آن سابقه ی طولانی مبارزاتی‌اش علیه رژیم پهلوی چگونه می‌توانست یکشبه تصمیم بگیرد اسلحه ای تهیه کند تا با رفقای دیگرش بانک تعاونی روستائی را مصادره کنند؟ (۶) به چه دلیل در فکر مصادره بانک بودند؟ به روند مبارزات چریکی در کشورهای مختلف نگاه کنید؛ کمابیش راه کار اولیه یکسان است. طبیعتا فکر مبارزه مسلحانه در ذهن پیشگامان و آغازگرا‌یان نمی توانست بی تاثیر از جنبش جهانی چریکی باشد. واضح است که که یک شبه تصمیم گرفته نشد علی اکبر صفائی فراهانی در سال ۴۷ برای بررسی وآموزش جنبش چریکی با همه خطرات به آنسوی مرز برود که شرح دستگیری و شکنجه اش را در عراق باید بدانید. با توجه به شرایط اختناق رژیم ستم شاهی، پس از سال‌ها بحث و چاره اندیشی در پی یافتن راه و کاری برای انطباق آن با شرایط ایران بودند. شما که به درستی در ایراد به آنچه که ناهید قاجاردر مورد برنامه غذائی نوشته تاکید می کنید "که حتی غذای روزانه و شبانه توسط برنامه نویس‌ها تعیین می شد"(۷) پیش زمینه‌ی تاریخ مبارزه مسلحانه را در ۱۹ بهمن ۱٣۴۹ نامربوط وانمود می‌کنید!
خانم شیدا نبوی می نویسند: «دو گزارش به دانشگاه تبریز و حرکات اعتراضی این دانشگاه در دو سال قبل از انقلاب اختصاص دارد (صص.۴۹۹،۴۴۱). این گزارش ها مقوله ای متفاوت است و بجای خود می تواند فضای آن دوران را منعکس کند ولی جایی در اهداف اعلام شده ی کتاب ندارد. و این سئوال را هم پیش می آورد که چرا فقط تبریز؟ در هیچ شهر و دانشگاه دیگری هیچ خبری نبوده است؟ آیا آوردن این مطالب دلیلی نیست بر این که گردآورندگان از هر که می شناخته اند و دم دستشان بوده است مطلب خواسته اند؟»(٨) حقیقتا جای تاسف است! بدون کمترین تحقیق، توجه و تلاش برای فهم مسائل و با تحقیر دیگران، تنها خود را کوچک می‌کنید.
در مورد خودم بارها گفته و نوشته ام، همگامی و همراهی من با جنبش فدائی گرانبها ترین فصل زندگی من است و گمان نمی کنم تا واپسین دم حیات این را گرامی ندانم و ندارم. با اینکه عضوی ساده در سازمان اکثریت بودم هنوز با گذشت حدود ۲۰ سال کناره گیری، دردی که از بار گران آن سالها (۱۳۵۸- ۱۳۶۰) بر شانه هایم نشسته، رهایم نمی کند. براین باورم هر وجدان بیداری که آن سالها را بررسی کند، در می یابد که کم نیستند مبارزینی که همین اشتباه را کردند و در آن سالها درجائی ایستادند که نباید می ایستادند. به درجات گوناگون خیلی ها مرتکب این اشتباه شدند (از ملیون تا چپ ها). از شما می پرسم خانم شیدا نبوی، با این ها چه باید کرد؟

در پایان از شما می خواهم که همت کنید و از تجربیات خودتان در خانه ی تیمی بنویسید و ازکسانی که به باور شما بری از هرگونه خطا و لغزشی در زندگی سیاسی شان بوده اند بخواهید که سکوت سال‌ها را بشکنند و روایت خود را از آن «سازمان یگانه» بنویسند.      


۱. محمود نادری ،در دو جلد چریکهای فدائی خلق از نخستین کنشها تا بهمن ۱٣۵۷ در سال ۱٣٨۷ و جلد دوم چریکهای فدائی خلق ،انقلاب اسلامی و بحران در گفتمان ۱٣۹۰
۲. انوش صالحی ۱٣۹۴ و ۱٣۹۵ نشر باران سوئد.
٣. بازهم در باره کتاب حماسه سیاهکل گفتگوی ربیع نیکو با ناصر مهاجر رادیو همبستگی استهکلم شنبه ۱۱ فوریه ۲۰۱۷
۴. سند تاریخ نگاری و تاریخ سازی ، گفتگوی پرویز قلیچ خانی با تورج اتابکی و ناصر مهاجر،
آرش شماره ی ۱۰٨ ص ۲۴ تا ۲۹ .
۵. شیدا نبوی راهی دیگر به کجا؟ اخبار روز آذر ۱٣۹۷ ، ٨ دسامبر ۲۰۱٨   
۶. ناصر مهاجر، مهرداد باباعلی به زبان قانون ص ۱۵.
۷. شیدا نبوی ص ۴ پیشین
٨. شیدا نبوی ص ٨ پیشین


اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:

Facebook
    Delicious delicious     Twitter twitter     دنباله donbaleh     Google google     Yahoo yahoo     بالاترین balatarin


چاپ کن

نظرات (۰)

نظر شما

اصل مطلب

بازگشت به صفحه نخست