پاندمی « ردیابی و کنترل»، پس از پاندمی کرونا ؟ – آیا جامعه جرج ارول در رمان «۱۹۸۴» در حال پدیدار شدن است؟

وظیفه جامعه  و نهادهای مدنی است که امروز و فردای بحران کرونا با دقت این خطر را دنبال کنند و خواستار بر طرف کردن آن اقداماتی شوند که قرار است «موقتی» بکار گرفته شوند

سیاوش قائنی: در نوشتار پیشین  به سویه های مختلف بحران کرونا به اختصار پرداختم اگر چه که هر کدام از آن سویه ها توان باز کردن و گسترش بیشتر را در خود دارد و ‌شاید بتوان در نوشتاری دیگر به آن ها پرداخت.

ولی در این نوشتار مایلم به سویه دیگر بحران کرونا، که در نوشتار پیشین مغفول ماند، و به باور من از اهمیت ویژه ای برخوردار است، یعنی شیوه های مختلف پیشگیری و شیوع و مهار بیماری «کووید ۱۹» (و بعنوان نمونه و از جمله به اقداماتی که بطور گسترده در جمهوری جمهوری خلق چین بکار می‌رود) بپردازم.

چندی پیش دبیرکل سازمان بهداشت جهانی «تدروس آدانوم گبریسیوس» در یک کنفرانس مطبوعاتی ابراز کرد «ما باید از شیوه های چین برای جلوگیری و شیوع سریع  بیماری «کووید ۱۹» بیاموزیم.»

او گفت: «چین با به کار‌گیری اقدامات شدیدی توانسته است سرعت شیوع ویروس کرونا را کاهش دهد».

اما بسیاری از سیاستمداران و جامعه شناسان، در ابتدا معتقد بودند که کپی‌برداری از شیوه های کنترل چین، و یا شیوه های دیگری که در کره جنوبی و سنگاپور اعمال شد و می‌شود، در اروپا و کشور هائی که در آنها نظام دموکراسی پارلمانی حاکم است امکان پذیر نخواهد بود. به باور آنها لازمه اجرای آن شیوه ها و قرنطینه کردن کامل یک کشور که به معنای زیر پا گذاردن بخشی از حقوق شهروندان است، داشتن  حکومتی توتالیتر چون چین می‌باشد.

اما در پی گسترش ویروس کرونا در ۱۹۹ کشور و خانه‌ نشین شدن بیش از نیمی از جمعیت جهان و سرعت گرفتن شیوع این بیماری در تمام دنیا و بالا گرفتن جهشی و وحشتناک مرگ و میرها در ایتالیا و اسپانیا، اکثر کشور های جهان کم کم  به شیوه های قرنطینه کردن شهروندان و منع عبور و مرور و کنترل های دیگر روی آوردند.

هم اکنون به گزارش دانشگاه « ان هاپکینز» بیش  از ۸۰۰ هزار  نفر در جهان به این بیماری مبتلا شده اند و بیش از ۴۵ هزار نفر بدلیل این بیماری جان خود را از دست داده اند.

امروز در شرایطی که همه سیاستمداران، همه پزشکان، همه روانشناسان، همه دانشمندان علوم اجتماعی و اقتصادی … در فکر  مدیریت بحران ویروس «کووید ۱۹» هستند و به  راه های جلوگیری سریع شیوع آن فکر می‌کنند، پرسش دیگری پیش میاید که آیا پس از پاندمی کرونا ما با پاندمی ردیابی های اینترنتی دست به گریبان نخواهیم بود؟

 افشاگران ردیابی هاو جاسوسی های اینترنتی (Whistleblower) چون «ادوارد اسنودن» (افشاگر جاسوسی‌های غیرقانونی سازمان ملی اطلاعات آمریکا و کارمند سابق این نهاد)، و نویسندگانی چون یوال حراری و دانشمندان علوم یارانه ای (دیجیتال ) چون «فلیپ روگاوی» Phillip Rogaway استاد دانشگاه University of California, Davis. در مورد پدید آمدن این پاندمی هشدار می‌دهند.

 ولی اجازه بدهید که پیش از پرداختن به این پرسش زمینه هائی را که این پرسش را ضروری کرده است را بازنویسی کنیم.

نخست: این ویروس چه زمان و کجا ردیابی شد؟

بیمار صفر ویروس کرونا در کجا ردیابی شد؟

پاسخ به هر دو پرسش کوتاه است؛ نمی‌دانیم.

اولین شخصی که ۳۰ دسامبر ۲۰۱۹ در مورد نشانه های ظهور ویروس «کووید ۱۹» هشدار داد «دکتر لی ونلیانگ»، چشم ‌پزشک ساکن شهر ووهان چین بود. اما پلیس ووهان او را بدلیل «پخش اطلاعات غلط» و «تشویش اذهان عمومی» بازداشت و زندانی  کرد. و شوربختا که «دکتر لی ونلیانگ» در دوم فوریه ۲۰۲۰ بعلت بیماری کرونا در گذشت.

مقامات چینی عاقبت پس از چند هفته کتمان نهایتاً مجبور به قبول واقعیت وجود ویروس «کووید ۱۹» شدند. ولی متاسفانه دیگر چند هفته تباه شده بود، چند هفته ای که هر ساعت آن برای جلوگیری از شیوع این ویروس پاتوژن و کشنده حیاتی بود.

نخست اعلام کردند که نخستین مورد ابتلا به ویروس کرونا روز ۳۱ دسامبر ردیابی شده  است. اما بررسی‌های صورت گرفته توسط پزشکان و پژوهشگران که در مجله پزشکی و معتبر لَنست (The Lancet) نیز منتشر شد، نشان می‌دهد که نخستین شخص مبتلا به ویروس «کووید ۱۹»  روز ۱ دسامبر ۲۰۱۹ در شهر «ووهان» ردیابی شده است.

بيشتر بخوانید:  دنیا پس از بحران کرونا؟ - دکتر سیاوش قائنی - از مدیران شرکت داروئی Sanofi

اگر چه که مسئولان کشور چین در ابتدا چشم بر روی واقعیت وجود ویروس کرونا بستند، ولی پس از چند هفته با اعلام رسمی وجود این بیماری با سرعت در مهار این ویروس عمل کردند. آنها همراه با متوقف کردن گردش تولید صنایع در این شهرها دست به اطلاع رسانی گسترده ای زدند و کوشیدند مردم را از خطر این ویروس و سرعت شیوع و خطرات مرگبار آن آگاه سازند. تمام شهرهائی را که در آنها ویروس کرونا ردیابی شده بود با قاطعیت و به شکل موثری قرنطینه کردند و دست به تجهیز و ساختن بیمارستان های  جدید زدند. کادر پزشکی ارتش چین وارد عمل شد. رفت آمدها محدود شدند، وسائل نقلیه عمومی تعطیل گردید و  استفاده از ماسک اجباری شد.‌ برگزاری جشن ها ممنوع و درب مراکز گردشگری و مراکز خرید بسته شد. 

به گفته دولت پکن، دولت برای دست یافتن به این موفقیت همچنین از فن آوری های مدرن الکترونیکی چون تلفن های هوشمند و اپلیکیشن های  پرکاربرد موبایل  بنام (علی پی و وی چت) Alipay, We Chat که در سالهای اخیر جایگزین پول نقد در چین شده اند برای ردیابی و کنترل  بیماران مبتلا به ویروس کرونا و تماس های آنها استفاده مینماید.

تنها در شهر ووهان بیش از ۱۸۰۰ تیم ۵ نفره بشکلی مستمر تحرک هزاران هزار شخص مبتلا به ویروس «کووید ۱۹»  را ردیابی و کنترل می‌کنند  و حتی مانع رفت وآمد و مسافرت آنها بکمک تلفن های هوشمندشان که مجهز به  کُدهای رنگین (- سبز، زرد ، قرمز-)  می باشند می‌شوند. 

این تیم های کنترل بکمک سدها هزار دوربین نسب شده در معابر عمومی، خیابانها و ایستگاه های قطار و اتوبوس های مسافربری، که قابلیت تشخیص صورت و دمای بدن و وضعیت پزشکی تک تک افراد را دارا می باشند، نه تنها می‌توانند به سرعت افراد مظنون به حامل  ویروس «کرونا» را شناسایی کنند بلکه  حرکت آن‌ها را ردگیری و کسانی را که در تماس با آن‌ها قرار میگیرند را شناسایی کنند.

در نتیجه این ردیابی ها و کنترل های مستمر، زنجیره انتقال ویروس قطع می‌شود و تنها در چهارچوب اعضای خانواده‌ی مبتلا به ویروس و محل زندگی او محدود می گردد.

به این ترتیب است که کنترل و شیوع این بیماری واگیردار امکانپذیر شده است.

به گونه ای که سازمان بهداشت جهانی از کشورهای آلوده به این ویروس خواست تا از تجربه چین در مقابله با این بیماری استفاده کنند. به گفته این سازمان، چین با قرنطینه کردن کامل شهرهای آلوده به این ویروس و تجهیز گسترده کادر پزشگی در بیمارستان ها توانست مانع انتشار وسیع کرونا شود و به این ترتیب جان بسیاری را نجات داد. 

با گزارشی که در بالا  از شیوه هایی که در چین برای مهار کردن این ویروس به کار  می‌رود، روشن است که دبیرکل سازمان بهداشت جهانی «تدروس آدانوم گبریسیوس» برای پیشگیری از شیوع  گسترده این ویروس چه شیوه هائی را در نظر دارد.

در اینجا باید گفت که هدف این نوشتار تنها بررسی شیوه هائی است که در چین برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا بکار گرفته شد / می‌شود، و در کشورهای دیگر نیز کم کم در حال پیاده شدن است، و نه میزان موفقیت این کشور در مهار کردن بحران کرونا و یا راست آزمائی آمارهائی که دولت چین در رابطه با تعداد مبتلایان به این بیماری و مرگ و میر در آن کشور ارائه می‌دهد.

بيشتر بخوانید:  نئولیبرالیسم و سوسیال دموکراسی در اروپا - سياوش قائنی

چه بسا که یک کشور اقتدارگرا بتواند با بکارگیری اقدامات ویژه نظیر کنترل، ردیابی و شنود همگانی این یا آن بحران را با موفقیت پشت سر بگذارد. ولی پرسش این است که با تعبیه دائمی این اقدامات در کشور در درازمدت، ما با چه جامعه ای روبرو خواهیم بود؟ جامعه ای که قانونِ حاکمیت در آن پابرجاست و نه حقوق شهروندان.

روشن است که اجرا و مدیریت چنین برنامه هائی تنها در توان کشورهای محدودی است که هم دارای توان بالائی در مدیریت کشور میباشند و هم از چنان توان و بنیه قوی اقتصادی برخوردار هستند که خسارات ساکن ماندن چرخ تولید و اقتصاد را پس از بحران کرونا بتوانند از نظر مالی جبران نمایند. مضاف بر این، اجرا و پیاده کردن این برنامه ها بدون پذیرش و همیاری داوطلبانه و یا آمرانه مردم امکان پذیر نمی باشد.

روشن است که حاکمیت ایران هم بلحاظ بی اعتمادی مردم به حاکمیت و هم بدلیل مدیریت های غلط اقتصادی و سیاسی به همراه تحریم های گسترده اقتصادی  و هم به لحاظ تعدد مراکز تصمیم گیری موازی از هیچیک از امکانات بالا برخوردار نیست.

چنانچه  عباس عبدی در مقاله ای در ۷ فروردین ۱۳۹۹ مینویسد:

«اجرای قرنطینه‌ای در حد و اندازه کشور‌هایی مثل فرانسه و انگلیس و نه حتی چین، نیازمند اقتدار کافی در مدیریت کشور است. اقتدار از جهت توان تصمیم‌گیری، توان اجرایی، توان تأمین امکانات و نیز پذیرش نسبی مردم است…»

و او در ادامه مینویسد «هر چند وظیفه حکومت و دولت صیانت از جان مردمش است و باید این کار را انجام دهد. ولی از آنجا که گفته‌اند، بی‌مایه فطیر است، این ساختار قادر به انجام این کار نیست.»

اما جنبه های مثبت و منفی آن چه که در جمهوری خلق چین اجرا شد/ می‌شود و در بقیه کشور ها که توان اجرای آن را دارا می باشند چون کشورهای جنوب شرقی آسیا کره جنوبی، سینگاپور و اروپا و غیره در کجا است.

به گمان من در شرایط اضطراری امروز که شیوع این ویروس در سطح جهان با سرعت باور نکردنی در حال گسترش  است، در شرایطی که در همه کشورها از جمله در ایران اغلب بیمارستان ها از واحد های درمانی به بنگاه های اقتصادی و مراکز سودآوری تبدیل شده اند* (در شرایطی که  بیمارستان ها با کمبود کادر پزشکی و تخت های مراقبت ویژه و دستگاه های تنفس مصنوعی و کلیه وسائل ایمنی ابتدائی مانند روپوش و ماسک های ویژه دست بگریبانند در شرایطی که  نرخ مرگ و میر بصورت وحشتناکی بالا است، در شرایطی که واکسن ویروس «کووید ۱۹» در دست نیست و هیچ گونه داروئی برای این بیماری وجود ندارد، شاید بکار بردن هر شیوه ای بطور موقت و گذرا (چون قرنطینه کامل، بکار بردن فن آوری های مدرن اینترنتی، بکار بردن هرگونه داروئی که برای بیماری های دیگر پروانه تجویز دارند) پذیرفتنی باشد.

اما باید از هم اکنون هشدارهای افشاگران ردیابی ها و جاسوسی های اینترنتی چون «ادوارد اسنودن»، و نویسندگانی چون «یوال حراری» و دانشمندانی چون «فلیپ روگاوی» را به دقت دنبال کرد.

یوال حراری نویسنده و مورخ اسرائیلی در مقاله ای مینویسد:

«امروز انسان برای اولین بار در تاریخ خود به فن آوری و توانمندی هائی دست یافته است که می‌تواند ۲۴ ساعت در روز همه را در همه حال کنترل و نظارت کند و حتی در تصمیم گیری های آنها درستکاری کند.»

و این آن جامعه ای است که جرج ارول در شاهکار تخیلی خود ۱۹۸۴ هم نمیتوانست تصور آن را بکند.

جرج ارول در کتاب خود با آینده‌نگریِ بی نظیری آینده‌­ سیاسی جهان ما را ترسیم می‌کند و به ما هشدار می‌دهد که چگونه رویای آزادی، برادری و برابری می‌تواند خود، علیه مفهوم خود عمل کند؟!

بيشتر بخوانید:  غروب نئولیبرالیسم؟ بن بست یک تئوری در دوران بحران کرونا - سياوش قائنی

اقداماتی که در بالا عنوان شد و در سراسر جهان گام بگام در حال پیاده شدن است مانند آزمایش میدانی (pilot experiment) بی همتائی است که می‌تواند نقطه عطفی در زندگی اجتماعی و سیاسی همه ما باشد.  

یوال حراری  در رابطه با پاندمی «کووید ۱۹»  می نویسد:

«روشن است که  می‌توان این گونه ردیابی ها و نظارت های بیومتریک را بطور موقت در زمان ها و وضعیت های اضطراری بکار برد. ولی باید پس از پایان این وضعیت اضطراری این نظارت ها کنار گذاشته شوند.» 

و در ادامه گوشزد می‌کند:

 «اما عادت زشتی که این اقدامات «موقتی» دارند اینست که هرگاه وضعیت اضطراری پایان یابد باز آن‌ها سرجای خودشان باقی می‌مانند. چرا که همواره وضعیت اضطراری دیگری در راه است.

مثلا کشور من، اسراییل در جنگ استقلال خود در سال ۱۹۴۸، اعلام وضعیت اضطراری کرد (سانسور مطبوعات و مصادره زمین…)  اما اسراییل تا به امروز به این وضعیت اضطراری پایان نداده است و هنوز بسیاری از اقدامات «موقتی» سال ۱۹۴۸ به قوت خود باقی میباشند.»

این منتقدین و  نویسندگان هشدار می‌دهند که تجربه نشان داده است که  دولت ها همواره تمایل دارند اینگونه اقدامات موقتی را به اقدامات همیشگی تبدیل کنند.

ادوارد اسنودن در۲۶/۳/۲۰۲۰ در رابطه با پاندمی « کووید ۱۹» می‌گوید:

«از آنجا که دولت ها همواره تشنه اطلاعات هستند، پس از رفع بحران کرونا امکانات و سیستم  ردیابی و کنترلی را که در مبارزه با این ویروس بکار برده و پرداخته و پرورش داده اند به هیچ وجه کنار نخواهند گذاشت و مطمئناً به بهانه موج دوم  ویروس کرونا و یا ویروسی شبیه کرونا و یا گونه جدیدی از «ابولا» در آفریقای و یا مبارزه با تروریسم و یا هر بهانه دیگری آن امکانات را حفظ خواهند کرد.»

او در جائی دیگر می پرسد « چگونه امکان دارد در شرایط بحرانی و اضطراری حریم خصوصی اشخاص حفظ شود در حالی که حتی در شرایط عادی نیز نگاهداشتن تعادل میان حریم خصوصی و مسائل امنیتی «امکان پذیر نیست»»؟

سال‌ها ست که متخصصان علوم رایانه ای (دیجیتال) و جامعه شناسان، به خطر بزرگی که «حریم خصوصی» ما را تهدید می‌کند هشدار می‌دهند. سال‌هاست که این دانشمندان و جامعه شناسان گوشزد می‌کنند که شنودها و کنترل های همگانی از راه اینترنت تهدیدی است مستقیم برای دموکراسی.

فلیپ روگاوی در مصاحبه ای می‌گوید:

« به گمان من… شنودها و ردیابی های عمومی تهدیدی است جدی برای دمکراسی در جوامع ما. از آنجا که این تهدید غیرمستقیم‌ عمل می‌کند، کاربران و مردمی که روزمره از اینترنت و فن آوری های آن و تلفن های هوشمند استفاده می‌کنند این تهدید را لمس و  دریافت نمیکنند.

… ولی باید هوشیار بود که با گذر گام به گام به وضعیت شنود و ردیابی کامل، ما شاهد مصادرۀ تدریجی دمکراسی در جامعه میباشیم.»

و حال پرسش این است که آیا بحران ویروس کرونا می‌تواند نقطه عطف در این نبرد باشد.

وظیفه جامعه  و نهادهای مدنی است که امروز و فردای بحران کرونا با دقت این خطر را دنبال کنند و خواستار بر طرف کردن آن اقداماتی شوند که قرار است «موقتی» بکار گرفته شوند.

سیاوش قائنی (از مدیران سابق شرکت داروئی sanofi)

مردم سالاری دوشنبه ۲۸ تیر ۱۳۹۵«نیم نگاهی به خصوصی سازی بیمارستان های دولتی »

و یا به مجله ایستا ۱۳ فروردین ۱۳۹۹ « خصوصی سازی بیمارستان ها به چه قیمتی»

تخمین تابع هزینه بیمارستان های استان ایلام طی سال های ۹۱-۱۳۸۲

مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایلام دوره بیست دوم،ضمیمه ، شهریور۹۳

https://akhbar-rooz.com/?p=24765 لينک کوتاه

یک پاسخ

  1. میتواند معضل و بحثی جدی شود!
    سرمایه داری برای حفظ قدرت خود از این شیوه کنترل استفاده خواهد کرد،با این تفاوت که در کشور های دمکراتیک با عدم موفقیت و یا مقاومت سخت ولی در کشور های دیکتاتوری با موفقیت نسبی!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بایگانی‌ها

خبر اول سايت

آخرين مطالب سايت

مطالب پربيننده روز

آگهی در ستون نبليغات

آگهی های دو ستونه: یک هفته ۱۰۰ یورو، یک ماه ۲۰۰ یورو آگهی های بیش از ۳ ماه از تخفیف برخوردار خواهند بود

حساب بانکی اخبار روز

حساب بانکی اخبار روز: int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More

آگهی در ستون تبليغات

آگهی یک ستونه یک هفته ۷۵ یورو، یک ماه ۱۵۰ یورو آگهی های بیش از ۳ ماه از تخفیف برخوردار خواهند بود

حساب بانکی اخبار روز

int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More

آگهی ها در لابلای مطالب برای يک روز

یک ستونه: ۲۰ یورو دو ستونه: ۳۰ یورو سه ستونه: ۵۰ یورو

حساب بانکی اخبار روز

int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More