رجعتی می­خواستم اما … ع. روستایی

 میانه ­های سال ۵۸ با همسر آینده ­ام بر سر ازدواج همدل شدیم. پس لازم می­ آمد تشریفات خواستگاری را – چنان­که رسم است – به انجام برسانیم. راه دور بود و دسترسی خانواده به مشهد با وسایل آن زمان دشوار می­ نمود. هم­زمان نخستین پلنوم سازمان فدایی در جریان بود و مرا هم در جای نماینده یکی از شاخه­ های ایالتی به تهران فراخواندند. ناگزیر از همان جا به میانجی دوستی؛ برای زنده­ یاد شهین توکلی پیغام فرستادم تا بجای خانواده ­ام تشریفات مرسوم را به ­جا آورد. پیشنهاد با خوشرویی پذیرفته شد و خانم پویان – مادر امیرپرویز پویان – نیز با وی همراه شد.

طرفه آن­که تا آن زمان شهین را ندیده بودم و از نزدیک نمی ­شناختم جز این که همسر سعید آریان و خواهر حمید توکلی است. این هر دو از دوستان دوران دانشجویی­ ام بودند. نسبت به حمید سمپاتی داشتم و دوستی ­ام با سعید بیشتر از هم­کلاسی ساده بود. سعید آریان سراپا احساس و عاطفه بود. با چنان شورمندی از فرودستان سخن می­گفت که به گفته شاندورپتوفی۱ پنداری دفاع از (ستم­دیدگان) را تنها به او سپرده ­اند. هم زمان با تحصیل، در یکی از روستاهای پیرامون مشهد آموزگار بود و در پیروی از صمد بهرنگی کوله ­باری از کتاب را به دوش می­ کشید و رایگان به دانش آموزان می­ داد.

به ماجرای خواستگاری بازگردیم. احساس آن روزهای من این بود که کسی از بستگانم را به خواستگاری فرستاده ­ام و شهین نیز به گمانم احساس همانندی داشت. پنداری دامادی یکی از برادرانش را پاپیش نهاده است. چه روزهای خاطره­ انگیزی بود، دوران “بیماری کودکانه چپ ­روی ” جانت را روی دست می­ گرفتی تا رفیق هم­رزم­ات زنده بماند. در دل آرزو می­ کردی که تازیانه حسینی جلاد ساواک به ­جای هم­بندت پاها و پیکر تو را هدف بگیرد. هنگام تقسیم میوه در بندهای زندان سیب بزرگتر را بر نمی ­داشتی و در بیرون به هر خانه ­ای ورود می­کردی، همین بس که یک هم­وند یا هوادار جنبش چپ در آن زندگی کند؛ مانند آن بود که به خانه خودت پا نهاده ­ای ..‌.

روزگار ما چنین گذشت در هنگامه دچار بودن به “بیماری چپ روی”. در حالی که از تب بیماری می ­سوختیم، توانستیم مفهوم خانواده و مناسبات خویشاوندی را به سطح بالاتری برکشیم. از خانواده بر شالوده خون و دوده و تبار فرا­رویم و پیوندها را بر شالوده ارزش­ ها و آرمان ­های انسانی و اخلاقی استوار کنیم.

این همه اما “دولت مستعجل ” بود. شور و حال انقلابی که فرو خوابید؛ جداسری ­ها یکی از پی دیگری رخ نمود و انشعاب­ ها یکی پس از دیگری فراز آمدند و ما هم سرخود گرفتیم و “هرکس از گوشه ای فرا” رفتیم.

سویه ­ی مثبت داستان این بود که چشم و گوشمان بر واقعیت­ های جهان‌ امروز گشوده شد و این­که روندهای جاری در سپهر اجتماعی و سیاسی پیچیده­ تر از آن است که در باور و پندار ما بود.

آموختیم که جامعه هر چه که باشد “موتور”  نیست و پویه ­های اجتماعی کمترین نسبتی با قوانین مکانیک ندارد و کاربرد واژگانی هم چون ” موتور بزرگ – موتور کوچک ” درباره روندهای اجتماعی حتی در جای تمثیل سخت تقلیل­ گرایانه و مصداق آگاهی شی­واره است.

جنبش فدایی خود بخشی از جنبش بزرگتر بود که خودکامگی، ستم و تباهی سرمایه­ داری آن را برانگیخته بود و آرمان آن برکشیدن بدیلی انسان محور و به دور از استثمار و نابرابری به­ جای آن بود. این جنبش اما از نقطه قوت خود که در همان حال نقطه ضعف دشمن­اش به شمار می­رفت غافل بود. نتوانست دریابد که سرمایه­ داری این “شر مطلق زمانه” را در بیشه­ زارهای بولیوی نمی­ توان به زیرکشید و برهمین نشان نه در کوهپایه­ های کردستان و نه خانه­ های تیمی. نظام ­های پیشاسرمایه­ داری را شاید؛ اما نه سرمایه ­داری را.

سرمایه را آن­جا می­توان به چالش گرفت که تولید و بازتولید می­ شود. نشانه ­گیری ما درست نبود درحالی که دشمن را در جایی می ­جستیم که نبود‌، او اما بیخ گوش ما و در همسایگی خانه­ های امن ما شاید؛ در مکان­ هایی به نام کارگاه و کارخانه، در کار کشیدن شیره­ ی جان زحمتکشان و تبدیل آن به سرمایه بود.

و دست ­هایی که می ­توانست یاری ­گر ما یا بهتر بگویم، ما می ­بایست یاری­ گر آن­ها باشیم، سرمایه را باز می ­آفرید و “غول  پانتاگروئل ” ۲را فربه می کرد.

سویه دیگر این روند شوربختانه چنگی به دل نمی ­زند. هم­پای تحولات پیش گفته پیوند­های عاطفی، گرمی گذشته را از دست داد و پوزیتیویسمی که پیامد گسست انقلاب و سپس فروریزی دیوار برلین بود بر حوزه­ ی وجدان و اندیشه چیره ­گی یافت و سرهای بسیاری را در گریبان فرو برد و چنین شد که  شماری خریدار متاعی شدیم که دست ­کم از زمان جان لاک۳ به این ­سو در “بازارهای خودبنیاد” سرمایه­ داری و در بهای آزادگی و گوهر انسانی مشتریان به فروش می­رسد: فردگرایی .

بی ­گمان ” جمع ­گرایی حماسی” ما نمی ­توانست دیرزمانی بردوام بماند زیرا شالوده ­ی مادی آن هنوز فراهم نبود.

هم­چنین نقص­ ها و ناپختگی آن­ را می­ باید به دیده گرفت و به حساب تنگناهای ناگزیر تاریخی گذاشت. اما هرچه بود نشانه ­هایی از صلابت اخلاقی و سیمای انسانی سوسیالیسم را به ­دست می­ داد.

چنان­که بارها آزموده­ ایم سرانجام دیالکتیک بر پوزیتیویسم چیره خواهد­ شد. این پویه هم­ اکنون آغاز شده ­است و نشانه­ های آن در خیزش­ های مردمی و همبستگی زحمتکشان نمایان است. جایی برای دل سردی نیست. خانواده ­ی خود را این بار در مقیاسی بزرگ­ تر و غنای بیشتر باز خواهیم یافت.  

شما را نمی ­گویم اما من به تن خویش، گران­بار از “بی ­دردی راست کیشی” پیرانه سر، رویای بازگشت “بیماری کودکانه چپ روی” را می ­بینم و این گفته حافظ را مناسب حال خود می­دانم:

از سر مستی دگر با شاهد عهد شباب             رجعتی می خواستم اما طلاق افتاده بود

زیر نویس:

  1. شاندورپتوفی، شاعر مجار(۱۸۴۹- ۱۸۲۴)
  2. Pantagrvel غولی افسانه ­ای و هراس­ انگیز که رابوله نویسنده فرانسوی در سال ۱۵۴۲یک رشته داستان ­های انتقادی و اجتماعی برمبنای آن نوشت.
  3. فیلسوف انگلیسی (۱۷۰۴-۱۶۳۲)

خبرهای بیشتر را در تلگرام اخبار روز بخوانید

https://akhbar-rooz.com/?p=129487 لينک کوتاه

3.2 5 رای ها
امتياز بدهيد!
نظری بنويسيد
Notify of
guest
1 دیدگاه
جديدترين
قديمی ترين بيشترين آرا
بازخورد درون خطی
مشاهده همه نظرات
peerooz
peerooz
دوشنبه, 26 مهر, 1400 14:03

دانی که چه گفت زال با رستم گرد؟
دشمن نتوان حقیر و بیچاره شمرد

خبر اول سايت

آخرين مطالب سايت

مطالب پربيننده روز

آرشيو اسناد اپوزيسيون ايران

تبليغات خود را می توانيد اينجا نشان دهيد
تبليغات خود را می توانيد اينجا نشان دهيد
1
0
اگر در مورد اين مقاله نظری داريد، لطفا کامنت بگذاريدx
()
x

آگهی در ستون نبليغات

آگهی های دو ستونه: یک هفته ۱۰۰ یورو، یک ماه ۲۰۰ یورو آگهی های بیش از ۳ ماه از تخفیف برخوردار خواهند بود

حساب بانکی اخبار روز

حساب بانکی اخبار روز: int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More

آگهی در ستون تبليغات

آگهی یک ستونه یک هفته ۷۵ یورو، یک ماه ۱۵۰ یورو آگهی های بیش از ۳ ماه از تخفیف برخوردار خواهند بود

حساب بانکی اخبار روز

int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More

آگهی ها در لابلای مطالب برای يک روز

یک ستونه: ۲۰ یورو دو ستونه: ۳۰ یورو سه ستونه: ۵۰ یورو

حساب بانکی اخبار روز

int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More