سايت سياسی - خبری چپ - تريبون آزاد

درباره رودِ ارس، آراز، آراکس – آرسن نظریان

آرسن نظریان: مطالبات قومی نباید به انسجام ملی ضربه بزند | KayhanLondon  کیهان لندن

این روزها به دنبال شعرخوانی رجب طیب اردوغان رییس جمهوری ترکیه در رژه نظامی باکو، که پرده از رویاهای توسعه‌طلبانه وی نسبت به ایران و سایر همسایگانش برداشت، درباره رودخانه ارس، به ترکی آراز، به ارمنی آراکس، زیاد صحبت می شود.

وقت آن ست که حداقل خوانندگان فارسی‌زبان با خاطره و جایگاه این رودخانه در تاریخ، ادبیات و فرهنگ عامی ارمنیان آشنا شوند. در ادبیات کتبی و شفاهی ارمنیان، به کوه آرارات به عنوان پدر و رودخانه آراکس به عنوان مادر ارمنستان اشاره می شود. رودخانه آراکس از ارمنستان تحت سلطه عثمانی سرچشمه گرفته و پس از سیراب کردن مناطق ارمنی‌نشین آن سامان در حوالی دشت آرارات به مرز ارمنستان تحت سلطه روسیه می‌رسید. درواقع  طول جغرافیایی ارمنستان را از غرب به شرق پیموده و در ارّان (آذربایجان فعلی) به رودخانه کورا می پیوندد و سپس به دریای مازندران (کاسپین) می‌ریزد. در عهد عتیق در کتاب مقدس، از این رود به نام «گیهون» یاد شده که یکی از چهار رودخانه بهشت تلقی می‌شده است.

ارس از «عهدنامه ترکمانچای» به بعد رود مرزی شمال غربی ایران با مناطقی است. که از ایران جدا و به روسیه تزاری ضمیمه شدند

رودخانه آراکس، که فعلا بخش کوچکی از آن مرز میان ارمنستان و ایران را تشکیل می‌دهد، برای ارمنیان همان جایگاه را داشته و دارد که رودخانه گنگ برای هندیان، نیل برای مصریان، راین برای آلمانی  ها، زاینده‌رود برای ایرانیان و غیره.

در ادبیات ارمنی اشعار زیادی راجع به رود آراکس سروده شده که یکی از مشهورترین آنها «اشک‌های آراکس» است. این شعر از شاعر و کنشگر ارمنی قرن نوزدهم، رفاییل پاتگانیان (۱۸۳۰ – ۱۸۹۲) است، که شعری طولانی‌ست و درواقع تاریخ پرتلاطم ارمنستان را بیان می‌کند. در زمان حیات شاعر، بخش شرقی ارمنستان که پیشتر همراه با اران از ممالک محروسه دولت قاجار محسوب می‌شد، زیر سلطه امپراتوری تزار و بخش غربی آن زیر سلطه عثمانی بود. در تفسیر شعر گفته شده است که شاعر با سرودنش غم و اندوه و ناخشنودی ارمنیان از سلطه بیگانگان بر کشورشان را به شکل دیالوگ یک جوان با رودخانه، مادر آراکس، نشان داده است. آنچه در ادامه می‌خوانید بخش‌هایی از این شعر به ترجمه‌ی آزاد است.

اشک‌های آراکس

سرگردان بر ساحل مادر آراکس
راه می‌رفتم
جستجو می‌کردم در امواج‌اش
یادها و نشان‌هایی از گذشته‌های شاد.

امواج، اما خروشان و گل‌آلود
می‌کوبیدند بر کناره‌ها و گریان فرار می‌کردند.

پرسیدمش:
«مادر آراکس، از چه روی اینگونه گریانی؟
تو هنوز راه دریا در پیش داری،
از چه روی بجای رقص کودکانه با ماهیان
سوگوار و ماتمزده همچو منی؟
از چه روی اشک از چشمان پر غرورت جاریست؟
از چه روی اینطور شتابان از ساحل خود می‌گریزی؟

مادر آراکس به خشم آمد،
کف خشم‌آلودی از عمق آب به بالا زد،
با غرشی بسان رعد آسمان
از ژرفای امواجش با درشتی چنین گفت با من:

ای جوان پر شور بی‌عقل
از چه روی خواب فراموشی‌ام زدی برهم؟
از چه روی زخم‌های بی شمار کهنه‌ام را
بی محابا باز و تازه کردی؟
آخر بگو، برای که شادی کنم؟
برای که عشوه کنم؟
از پس مرگ شویش، کدام بیوه
خویش را می‌آراید بسان تازه‌عروس؟
زمانی بود که من هم
چون عروسی خرامان،
با هزاران ناز و عشوه
شاد و رقصان بر سواحلم جاری بودم.
حالا دیگر دور و برم چیزی نمانده،
نه روستایی، نه شهری، نه دشتی تا سیرابشان کنم.
فرزندانم آواره و سرگردان در غربت
چه جای رقص و شادی مانده دگر؟

دم فرو بست در پی این گفتار مادر آراکس
شکم داد و خروشان و خشمگین
با موج‌های شتاب‌آلود
از ساحل ماتمزده در پیش غلتید…

لاهه، ۲٩ آذر ۱۳۹۹ برابر با ۱٩ دسامبر ۲۰۲۰

https://akhbar-rooz.com/?p=97954 لينک کوتاه

4.5 2 رای ها
امتياز بدهيد!
نظری بنويسيد
Notify of
guest

1 دیدگاه
جديدترين
قديمی ترين بيشترين آرا
بازخورد درون خطی
مشاهده همه نظرات
سیروس
سیروس
یکشنبه, ۳۰ آذر, ۱۳۹۹ ۲۲:۴۱

آقایان و خانم های ارمنی، شما یک نیم نگاهی به تاریخ ایران قبل و بعد از اسلام تاریخ تان بیاندازید تا نقش مخربتان را در ارتباط با تحریک کردن رومیان و یونانیها و سپس در دوره های اخیر اروپائیان و امریکاییان بر علیه ایرانیان و در دوران معاصر برعلیه آذربایجان را ببینید! سیاستمداران و سردمداران حکومتی شما به جای صلح و همزیستی برادرانه با همسایگانتان همیشه مشغول تفرقه اندازی و اشاعه نفرت درونی خویش به دیگران بوده اند! شما با احساسات پوسیده ناسیونالیستی افراطی که همیشه در طول تاریخ منجر به فاشیسم گشته است با دیگر اقوام و ملیتها برخورد کرده اید قافل از اینکه انسان‌ها از بدواً پیدایش از منشا مشترکی به وجود‌آمده و تکامل یافته اند! آقایان و خانم های ارمنی اگر ذره ای به آینده خود و آیندگان ارمنیان بها می دهید از تفکرات ارتجاعی دست برداشته و به جای نفرت و چشم طمع دوختن به سرزمینهای دیگران به صلح برادری و آرامش فکر و در ترویج آن کوشا باشید زیرا با روش‌های سلطه طلبانه و تجاوزگرانه فقط باعث‌نابودی خود و آیندگانتان خواهید شد زیرا در دوران معاصرهیچ فرد یا دولتی زیر یوغ سلطه و تجاوز نخواهد رفت! در پایان شعری از شاعر بزرگوار سعدی که شاید لحظه ای تعمق به آن برایتان مفید باشد بنی آدم اعضای یکدیگرند که در آفرینش ز یک‌گوهرند چو‌عضوی بدرد آورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار

خبر اول سايت

آخرين مطالب سايت

مطالب پربيننده روز

آرشيو اسناد اپوزيسيون ايران

تبليغات خود را می توانيد اينجا نشان دهيد
تبليغات خود را می توانيد اينجا نشان دهيد
1
0
اگر در مورد اين مقاله نظری داريد، لطفا کامنت بگذاريدx

آگهی در ستون نبليغات

آگهی های دو ستونه: یک هفته ۱۰۰ یورو، یک ماه ۲۰۰ یورو آگهی های بیش از ۳ ماه از تخفیف برخوردار خواهند بود

حساب بانکی اخبار روز

حساب بانکی اخبار روز: int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More

آگهی در ستون تبليغات

آگهی یک ستونه یک هفته ۷۵ یورو، یک ماه ۱۵۰ یورو آگهی های بیش از ۳ ماه از تخفیف برخوردار خواهند بود

حساب بانکی اخبار روز

int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More

آگهی ها در لابلای مطالب برای يک روز

یک ستونه: ۲۰ یورو دو ستونه: ۳۰ یورو سه ستونه: ۵۰ یورو

حساب بانکی اخبار روز

int. Bank Account Number IBAN: DE36 3705 0198 0026 0420 36 SWIFT- BIC: COLSDE33XXX نام دارنده حساب: Iran-chabar نام بانک: SparkasseKoelnBonn Koeln- Germany

Read More