یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳

یکشنبه ۲۶ فروردین ۱۴۰۳

با خشونت “زن، زنده‌گی و آزادی” زاده نمی‌شود – اکبر کرمی

اهمیت ندارد کسانی که به تجویز خشونت اقدام می‌کنند چه نیتی در سر دارند؛ و چه استدلالی برای آن پیش می‌گذارند؛ خشونت خشونت است؛ و هیچ هدفی و آرمانی آن را مقدس یا حتا عادی نمی‌کند. خشونت خشونت می‌آورد و در پهنه ی سیاست مدنیت را نابود می‌کند. خشونت همانند سمی است که می‌تواند گذار دمکراتیک را با دشواری‌ها ی فراوان روبه‌رو کند

جنبش زن زنده‌گی و آزادی تا همین‌جا هم تغییرات شگرفی در آرایش و برآیش نیروهای سیاسی هم در درون و هم در بیرون ایران ایجاد کرده است؛ اما همانند همیشه بختک خشونت به آسانی دست از سر ما برنمی‌دارد. شوربختانه درک ناتمام ما از خشونت، کاربرد آن و تجویز حدی از خشونت در ‌و برای پیش‌رفت جنبش دوباره به بگومگوهای بسیاری به‌ویژه در میان آماتورها دامن زده است.

آیا چیزی به عنوان خشونت ضروری یا خشونت بهداشتی وجود دارد؟

چه‌کسی و با چه استدلالی می‌تواند به‌ کاربرد خشونت فرمان بدهد؟

یکم. می‌گویم آماتورها چون ناباورانه می‌دانم حرفه‌ای‌های سیاست با همه ی ابهت و اهمیتی که این جنبش دارد، دچار این خطا و توهم شوند که بخواهند آن را بریده از تاریخ و مناسبات فرهنگی و اجتماعی ایران، منطقه و جهان تفسیر و تحلیل کنند! تاریخ ما تاریخ چرخه ی ناکارآمد خشونت و تسلیم است؛ و کاربرد خشونت در پهنه ی سیاست با هر استدلالی وجهی از عصبیت قومی و یکی از سازوکارهای پایه در کشاکش‌ها ی سیاسی ما است. به زبان دیگر جمهوری اسلامی ایران خود برآمد انحطاط، توسعه‌نایافته‌گی و سنت شبان‌رمه‌گی در ایران است و آن‌ها خود برآمد خشم و خشونت و نبود مدنیت و قانون.

دوم. خشونت مساله‌ای نیست که امروز و در این جنبش دیده یا کشف شده باشد؛ خشونت و ریشه‌های آن امری شناخته شده است و داده‌های بسیاری در مورد آن وجود دارد. کاربرد خشونت حتا اگر محدود، دفاعی و موردی باشد به آسانی می‌تواند پیش برود و به توجیه و حتا تقدیس خشونت هم برسد.

از اتفاق و در مورد جنبش باشکوه «زن، زنده‌گی و آزادی»ً هرچه قدر خشونت دفاعی از سو ی جنبش محدودتر شود، و پرهیز از خشونت جدی‌تر رعایت شود، جمهوری اسلامی ایران را در توزیع خشونت و کاربرد آن پرمساله‌تر خواهد کرد. در چنین شرایطی حکومت ناروای جمهوری اسلامی احتیاج مبرم به کاربرد خشونت برای خلوت کردن خیابان‌ها دارد و چه استدلالی مناسب‌تر از برخورد با مردم به بهانه ی بازگرداندن امنیت به خیابان‌ها! (گزارش‌های فراوانی هست که نشان می‌دهد نظام برای توجیه رفتار خود گروهی از نیروهای لباس‌شخصی‌ را جهت دامن زدن به تخریب اموال دولتی و شخصی به خیابان‌ها و به میان مردم فرستاده است.)

جنبش “زن، زنده‌گی و آزادی” بالنده خواهد ماند اگر خشونت‌پرهیزی هم راه‌برد و هم تاکتیک آن باشد. در چنین وضعیتی است که تعداد زنان هر روز در خیابان‌ها بیش‌تر خواهد شد؛ حرمت زنده‌گی هر روز بیش‌تر از دیروز می‌شود؛ و فاصله ی جنبش از انقلاب به آزادی نزدیک‌تر خواهد شد. نباید گذاشت نفرت، ترس و نادانی بر ما غلبه کند و ما را همانند دشمنان‌مان کند.

سوم. در پنجم مهرماه ۱۴۰۱ در اطاق «در راه بنیادی برای جمهوری و دمکراسی» در کلاب‌هاس مهرداد درویش پور با آن‌که بارها به فمینیست بودن و خشونت‌پرهیزی خود در کش‌مکش‌ها سیاسی اشاره داشت، با آوردن نقل قولی از روان‌شناس آلمانی‌ آمریکایی اریک فروم ابتدا به تفکیک خشونت دفاعی از خشونت تهاجمی دست یازید و سپس با آوردن نمونه‌هایی از جوامع دمکراتیک همانند رفتار پلیس در برخورد با برخی از متهمان و نیز دفاع شخصی برخی از زنان در مواجهه با آزارگران جنسی و خانواده‌گی، به این نتیجه رسید که بسیاری از آن‌چه در خیابان‌های ایران و در این روزها دیده می‌شود از جنس خشونت تدافعی است و به صورت خودکار از مجموعه ی رفتارهای خشونت‌آمیز بیرون گذاشته می‌شود.

در داوری من این استدلال هم نادرست است و هم خطرناک. نادرست است زیرا سیاست امری خودبسنده است و با ره‌یافت‌های روان‌شناختی، یا اخلاقی و دینی (حتا اگر به باور ما درست باشد) نمی‌توان و نباید به سیاست‌ورزی خطر کرد. اما این رویکرد خطرناک هم هست؛ زیرا با عادی کردن خشونت در خیابان‌ها دست حکومت و نظامیان حاکم برای سرریز سرکوب و توجیه آن بازتر خواهد شد. و چه کسی است که نمی‌داند با گسترش سرکوب و افزایش هزینه‌ها خیابان‌ها خلوت‌تر خواهد شد. در میدان سیاست اهمیت ندارد چه کسی «حق دارد» آن‌کس که از منازعه پیروز بیرون بیاید، حق را جدول‌کشی و علامت‌گذاری خواهد کرد. در گذار از جمهوری اسلامی ایران پیروز شدن اهمیت دارد؛ و نه ضربه زدن به حکومت یا حتا حق‌داشتن! در گذار دمکراتیک اما هم پیروز شدن اهمیت دارد و هم حق‌بودن.

چهارم. خشونت پدیده‌ای ساده‌ و ناشناخته نیست و در پهنه‌ها ی گوناگون داوری‌های گوناگونی در مورد آن دیده می‌شود؛ بی‌تردید خشونت امری زیست‌مانی است؛ یعنی ریشه‌های عمیقی هم در تاریخ، فرهنگ، محیط زیست و روان‌شناسی آدمی دارد و هم در کشمکش‌های سیاسی! با این همه حتا اگر صورت‌بندی روان‌شناختی فروم را از خشونت بپذیریم و برخی از خشونت‌ها را از جنس دفاعی تلقی کنیم، دشوار بتوان از این نکته به تجویز حدی از خشونت در پهنه‌های سیاسی رسید؛ زیرا خشونت‌پرهیزی در منازعات سیاسی در اساس برآمد این پندار نیست که خشونت به لحاظ اخلاقی، دینی، یا حتا علمی ناپسند است؛ و نباید در سیاست همانند اهرمی در کنار سیاست‌ورزی به کار گرفته شود.

کاربرد خشونت در جهت دفاع از خود بخشی از اعلامیه ی جهانی حقوق‌بشر و برفراز همه ی حقوق‌های مدنی و سیاسی است؛ و باید باشد. یعنی هر شهروندی حق دارد از خود دفاع کند. و این‌ نکته‌ای نیست که بتوان بر سر آن مناقشه کرد؛ و در اساس همانند دیگر حقوق شهروندی کاربست آن در عهده و اختیار هر شهروندی است. خشونت‌پرهیزی یک فلسفه ی سیاسی و یک سازوکار و آچار مدرن دیگر در جعبه ی ابزار سیاست‌مدارها و در کنار آن حقوق است.

یعنی از “حق داشتن” نمی‌توان‌ به “حق بودن” رسید. یعنی چون ما حق داریم از خود دفاع کنیم، نمی‌توانیم از خودمان دفاعی کارآمد داشته باشیم. دفاع کارآمد تنها برآمد یک حق ساده نیست، به دانایی و توانایی ما هم مربوط می‌شود. به درک توازن قوا و نیز برآمدهای دیرآیند واکنش‌های دفاعی ما هم بسته‌گی دارد. جنبش “زن زنده‌گی آزادی” نباید خود را با جمهوری اسلامی و رفتارهای کثیف و استانداردهای سخیف آن متر بزند و هماهنگ کند! اگر در زمین جمهوری اسلامی و با قوانین آن‌ها بازی کنیم دیر یا زود همانند آن‌ها خواهیم شد. به اضافه، دمکراسی خواهی یک بار اضافه بر دوش ما است؛ و همه ی برآوردها و آوردهای ما را در پهنه ی سیاسی تغییر می‌دهد. زیرا گذار دمکراتیک از جمهوری اسلامی همان گذار از جمهوری اسلامی نیست؛ و الزامات ومناسبات گوناگونی را مطالبه می‌کند. 

به زبان دیگر جنبش‌ها ی خشونت‌پرهیز استدلال نمی‌کنند که شهروندی که سرکوب می‌شود، حق دفاع از خود را ندارد؛ استدلال آن است که شهروندانی که قربانی خشونت هستند، با آن که حق دارند از خود دفاع کنند، برای رسیدن به آماجی مهم‌تر و والاتر هم‌چون توسعه و‌ دمکراسی می‌توانند و باید از این حقوق خود، به‌صورت خودخواسته دست بکشند و به خیر و حقی بزرگ‌تر بیندیشند.

مدنیت، توسعه ی سیاسی و گذار دمکراتیک که به ستایش و پاس‌داشت  “زن زنده‌گی و آزادی” می‌رسد برآمد چنین نگاه، تحلیل و راه‌بردی است.

بگذارید در پایان به پرسش‌ها ی آغازین برگردم و پاسخ فشرده و مشخص خودام را پیش بگذارم.

آیا چیزی به عنوان خشونت ضروری یا خشونت بهداشتی وجود دارد؟

چه‌کسی و با چه استدلالی می‌تواند به‌ کاربرد خشونت فرمان بدهد؟ 

خشونت ضروری و بهداشتی (اگر در اساس قابل دفاع باشد) تنها و تنها در حکومت‌ها و مناسبات دمکراتیک و در نظارت کامل مردم به‌ صورت محدود و از سر اجبار (و ناتوانی و نادانی به روش‌های مناسب‌تر) قابل تجویز است. یعنی پیشادمکراسی کاربرد خشونت و توجیه آن در بهترین حالت، یک نادانی دیگر در کنار نادانی‌های انبوهی است که روی هم توسعه‌نایافته‌گی و انحطاط نامیده شده است. پیشادمکراسی آن کس که راه خشونت را می‌گشاید، اهمیت ندارد کجا ایستاده است و چه می‌گوید او بخشی از مشکل است و نه راه حل.

در نتیجه اهمیت ندارد کسانی که به تجویز خشونت اقدام می‌کنند چه نیتی در سر دارند؛ و چه استدلالی برای آن پیش می‌گذارند؛ خشونت خشونت است؛ و هیچ هدفی و آرمانی آن را مقدس یا حتا عادی نمی‌کند. خشونت خشونت می‌آورد و در پهنه ی سیاست مدنیت را نابود می‌کند. خشونت همانند سمی است که می‌تواند گذار دمکراتیک را با دشواری‌ها ی فراوان روبه‌رو کند.

خشونت همیشه با دفاع شروع می‌شود؛ اما نه در دفاع محدود می‌ماند و نه واژه ی بی‌زبان دفاع چنان دست‌وپا بسته است که سر از پا خطا نکند! به جوان‌کشی و اسیرکشی ۱۳۶۷ نگاه کنید، ادبیات آن جنایت‌کاران لبریز از واژه ی بی‌پناه “دفاع” است. همه کسانی که خشونت را در جنبش‌ها و گرایش‌های سیاسی گوناگون رصد کرده‌اند بر همانندی‌های خانواده‌گی آن‌ها اشاره کرده‌اند. هرچند میان قدرت و خشونت رابطه‌ای مستقیم دیده می‌شود، اما خشونت همیشه برآمد ضعف، رومانتیسم (۱)، یوتوپیاگرایی، اراده‌گرایی و گسست از واقعیت است.

خشونت همیشه برآمد نادانی و ناتوانی است. درک این نکته بسیار مهم، اما دشوار است؛ زیرا خشونت‌ همیشه نوعی واکنش دفاعی است. حتا آن‌کس که تهاجم می‌ورزد، در ساحت روان، گرفتار نوعی از الگوهای روانی و واکنش‌ها ی دفاعی است.(۲)

خشونت خطرناک است؛ زیرا ما را به پیشاسیاست می‌کشاند و ما را در نهایت در برابر  زن، زنده‌گی و آزادی می‌گذارد. اهمیت ندارد نیت ما چه‌اندازه پاک و انسانی است، فجایع تاریخ و ناپاکی‌ها ی بسیاری (از جمله همین نکبت جمهوری اسلامی ایران) غالبن و قالبن با نیت‌های پاک آغاز شده‌اند. با خشونت زن زنده‌گی و آزادی زاده نمی‌شود، همه نابود می‌شوند. 

پانویس‌ها

۱- برای مطالعه ی رابطه ی رومانتیسم و خشونت به کتاب بسیار خواندنی ریشه‌ها ی رومانتیسم مراجعه کنید.

برلین، آیزایا، ریشه‌ها ی رومانتیسم، ا. ماهی، م. عبدالله کوثری، ۱۳۹۹.

۲- پوشیده‌ترین و گسترده‌ترین نوع خشونت که در ادیان و ایدیولوژی‌ها و سنت‌ها به فراوانی دیده می‌شود، خشونتی است که برآمد برهان لطف است. یعنی در این‌جا جلاد و خشونت‌گر مدعی مهرورزی به قربانی و خشونت‌دیده هستند. خشونت برآمده از برهان لطف هم شکلی تصعیدیافته از خشونت دفاعی است.

https://akhbar-rooz.com/?p=170719 لينک کوتاه

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest

4 نظرات
تازه‌ترین
قدیمی‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
دکتر ل. پژمان
1 سال قبل

جناب آقای کرمی، زمانی که اوباشان حکومت اسلامی به شما و خانواده شما حمله کردند، شما حق دارید از خود دفاع نکنید و باصطلاح خشونت پرهیز باشید. اجازه دهید آنهایی که اعتقاد دارند در مقابل خشونت سازمان یافته حکومت دینی اسلام محمدی، این حق را دارند و از حق شان هم استفاده می کنند تا با دفاع از جان خود برای به عقب راندن خشونت برهنه و داییمی دین داران مستبد بطور موقت از خود دفاع کنند. آری از خشونت نبایستی دفاع کرد ولیکن باید دانست که حاکمان مسلمان در ایران ۴۴ سال است که با کمک اصلاح طلبان مسلمان به فریبکاری مردم مشغولند و جایشان گرم است و مدام با بوق و کرنا از عدم خشونت سخن سرایی می کنند. لطفا به حاکمان مسلمان بگویید و از آنان بخواهید که از نظر دینی !!! هم کاربرد خشونت بر مردمان جایز نیست. آری جناب کرمی گرامی مردم به تجربه در می یابند که در مواقع ضروری و برای نجات جان خود و همرزمان خود بایستی از خود دفاع کرد و خشونت را با خشونت پاسخ داد. این نصایح مسیحایی ادامه حیات حکومت دینی و اسلام ناب محمدی است و تجربه خیابانی هم نشان می دهد که هرجا در مقابل‌رژیم اسلامی از خود دفاع نکردیم، آنان بیشتر حمله کردند. لطفا به نوشته های روانشناسان نگاهی بیاندازید تا علل دفاع مشروع مردم را در مقابل خشونت سازمانیافته حکومت های استبدادی و بویژه استبداد اسلامی – قرآنی بیشتر آشنا شوید.

امیر ایرانی
امیر ایرانی
1 سال قبل

اگر زمانی شرایط بگونه ای شود
که شهر تاثیر گذار ایران( تهران ، اصفهان، تبریز) راهپیمایی میلیونی داشته باشند
حکومت مرکز سقوط کرده است
در این حرکات گاهی نیاز است
با عکس العمل هایی نیروهای سرکوبگر را ترساند و به آنها فهماند کشتن مردم برای شما هم هزینه دارد اما بدون راهپیمایی چند میلیونی در چند شهر از خشونت های تقابلی گسترده چیز عاید نمی شود

حمید
حمید
1 سال قبل

مسلمانان هر وقت در اقلیت قرار دارند و یا در برابر قدرت قرار میکیرند به دموکراسی و تسلیم رو میاورند اما زمانی که مثل حکومت اخوند ها در قدرت هستند هر جنبنده ای را که با انها موافق نیست میکشند. اقای کریمی این دام بر مرغ دگر نه!

کیا
کیا
1 سال قبل

خشونت و گذار دمکراتیک کلماتی هستند که بیش از چهل سال در سیاست ایران مطرح هستند .
اکنون جامعه است که تصمیم می‌گیرد چگونه ادامه خواهد داد و از حرف و سخن و کلمات خارج است ، بلکه عمل تعیین کننده است.

خبر اول سايت

آخرين مطالب سايت

مطالب پربيننده روز


4
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x