گل سرخ فردا یا برهوت پس فردا؟ – فروغ اسد پور

از سوسیالیست­ های تخیلی تا سنت گسترده­ ی مارکسی همه دل­مشغول ساخت جهانی عاری از ظلم و مبتنی بر برابری و آزادی بوده­ اند. اما در این اتوپیاها چیزی «می ­لنگید»؛ که باید توجه ما را جلب کند

همین که تمرکزگرایی را انکار کنیم، الزامات عملی آن را بپذیریم، و در واقعیت شخصی و خصوصی و عمومی خود به آن عمل کنیم، همین که هیراشی سوژه­ ها و هیراشی مبارزات و اهداف را کنار بگذاریم، و همه چیز را دایره در دایره درک کنیم، خواهیم دید که هنوز فرصت هست. هنوز امکان زنده ماندن، امکان ایجاد تمدنی دیگر وجود دارد.

متن سخنرانی فروغ اسدپور در سمینار “همگام با خیزش دیماه ۹۶” 

اجازه می­ خواهم در ابتدای صحبتم بگویم که بحث من ترکیبی است از مایه­ های اندیشگی گوناگون و در ضمن آمیخته است به کشاکش گرایش­ها، اندیشه­ ها و پراتیک­ هایی که فضای تئوریک و سیاسی زمانه­ ی کنونی را به خود آغشته­ اند. یقینا پاسخ سرراستی برای پرسش­های طرح شده از سوی گردانندگان سمینار نخواهم داشت. چه یادمان باشد که راه با رفتن ساخته می­ شود و طرح پرمنظم هیچ به دل نمی­ نشیند. اما گمان می­ کنم صحبت­هایم در راستای دغدغه ­هایی باشد که مشارکت­ کنندگان در این سمینار برای بحث حول آن­ها دعوت شده ­اند. بنابراین امیدوارم مرا با نقطه­ نظرات و هم­فکری­ هایتان همراهی کنید.

مقدمه: همگی غافلگیر شدیم

مایلم بحثم را با تاکید بر این نکته آغاز کنم که «همگی سخت غافلگیر شدیم». اشاره­ ام به خیزش دی­ماه ۱۳۹۶ است که ظاهرا کانون توجه این سمینار هم هست. به­ نظرم این خیزش می­ بایست یک چرخش نظری و عملی را به چپ ما تحمیل می­ کرد. گستره، عظمت، شدت و رادیکالیسم آن و طیف نیروهای بسیار گوناگون درگیر در آن، که همگی به «پایین» جامعه تعلق داشتند و همگی بسیار خشمگین و به ستوه آمده از وضعیت بودند؛ به قاعده باید چپ را به پرسش­گری و تامل در انبان مفاهیم ­اش وا­می­ داشت. این خیزش نشان داد که اگرچه بسیار خوانده ایم اما هنوز به مفاهیم والا آموخته نیستیم. ­با خود راست باشیم و دغل نزنیم. با شروع خیزش دی­ ماه همگی حیرت­ زده در جستجوی علت یا علل خیزش بودیم. «مفاهیم والاتر یا مرتبه­ ی بالاتر» برای تفسیر و فهم وضعیت در دست نداشتیم. درواقع دانستیم که چیز زیادی از وضعیت انضمامی نمی­ دانیم. بدتر از آن، دانستیم که چیزی برای آموختن به مردم هم نداریم.

من نیز آن مفاهیم را حاضر و آماده در دست ندارم. این گونه چیره دستی ­ها به دل نمی نشیند چون مصنوعی است. رد و قبول شنوندگان و مخاطبین بحث من، گو هر چه باشد؛ من برای آن چه به ان اعتقاد دارم، استدلال خواهم آورد. استدلال من در شکل یک روایت مفهومی و تاریخی ارائه خواهد شد و در پایان روایت به ایران هم اشاراتی خواهم داشت. روایت بسیار کوتاهی از مفهوم سرمایه خواهم گفت و تاریخ باز هم کوتاه­تری از اتوپیای چپگرایانه ­ی دولت­مدار و اتوپیای جدیدی که به نظرم باید روی آن متمرکز گشت اتوپیایی که مفاهیم والاتر یا مرتبه ­ی بالاتر را در پراتیک و به تدریج به ما خواهد آموخت.

جنبش ضدانقراض و جنبش­های اجتماعی در ایران

  خبر خوبی به شما بدهم: تظاهرات­ های اقلیمی جنبش ضدانقراض به مدت یک هفته ادامه داشت. باشد که این جنبش روز به روز قدرتمندتر شده و بتواند دستور کار سیاسی را بازتعریف کند و فرهنگ و اقتصاد و سیاست بدیل را به تدریج شکل ببخشد.

 اما در ایران کارفرمایان جنگ با کله­ های سخت و لجوج­شان عزم­ جزم کرده ­اند تا جز یک نعش از این کشور چیزی به جای نماند. اشاره­ ام به حمله به تاسیسات نفتی عربستان است و افزایش درجه­ ی بحران و ناایمنی و دور تازه­ ی تحریم­ ها.

اما خبر خوب مربوط به ایران، وجود جنبش­ های اجتماعی نسبتا خودآگاه چندگانه و پرشور اما هنوز به شدت ضعیف است. ضعف آن­ها از آن رو است که رهبران رژیم سیاسی حاکم بر ایران، این استادان شگردهای برانگیختن غلیان­ های ترس و ناایمنی دائمی، با ایجاد اختلالات بنیادی در زندگی مردم و فضای سیاسی منطقه، سرکوب سبعانه ­ی پیوسته­ ی فعالان جنبشی و صدور احکام سنگین زندان برای آن­ها، و پیش­برد سیاست تفرقه بینداز و حکومت کن، امکان هم­ فکری و هم­ پیوستگی بین این پویش ­ها و خودجنبی­ ها (زنان، محیط زیست، ملی، اقلیت­های دینی، کارگری)  را اگر نه ناممکن به­ شدت ضعیف کرده ­اند. با این‌همه، از همین جا درود می‌فرستم بر همه‌ی زندانیان سیاسی-عقیدتی در ایران و تاثر و خشم عمیقم را ابراز می‌کنم بابت احکام اعدام صادر شده برای کسانی که فعالیت‌های سیاسی‌شان سزاوار مرگ شناخته شده است این افراد عمدتا به «اقلیت‌های اتنیکی» کرد، عرب و بلوچ تعلق دارند. در ضمن تردیدی به خود راه نمی‌دهم برای ابراز تاسف شدید از آمار وحشتناک زندانیان عادی و سرنوشت اسف‌بار بسیاری از آن‌ها و خانواده‌هایشان.

در ادامه می ­خواهم بگویم که به نظر می­ رسد به­ رغم تلاش ­های این نژاد درنده ­صفت (حاکمان کنونی کشور) برای ایجاد نومیدی و استیصال و اضطراب دائمی که گاه و بیگاه بر همه­ ی ما غلبه می­ کند، باید به­ گونه ­ی پارادوکسیکالی بتوانیم (بیش از هر وقت دیگری) به گونه ­ای جمعی و دمکراتیک به اتوپیاهای انضمامی بیندیشیم.

اتوپیای انضمامی

به نظر می­ رسد که عبارت مرکب اتوپیای انضمامی حاوی تناقضی در مفهوم باشد، چه اتوپیا را معمولا امری ناممکن یا گونه ­ای آرمان­شهر یا ناکجاآباد ترجمه می­ کنند و تفسیر. ستاره ­ای در دوردست­ های ناممکن. اما بر خلاف آرمان­شهر یا اتوپیا، امر انضمامی اتفاقا به چیزی ملموس ­تر، نزدیک­ تر و در چنگ آمدنی­ تر اشاره دارد. امر انضمامی به معنای چیزی مشخص یا دارای تشخص در مقابل انتزاع یا تجرید آورده می­ شود. این واژه­ ی آخری (امر انتزاعی یا مجرد) به چه چیزی اشاره دارد؟

امر مجرد یا انتزاعی به هستنده یا موجودیت یا پدیده یا چیزی ارجاع می­دهد که هنوز تشخص نیافته، هنوز شخصیت ­اش شکل نگرفته هنوز پرونده ­ی آن برای ما گشوده نشده است، هنوز از چیستی و چگونگی و هویت آن به درستی و به تفصیل خبر نداریم. امر انتزاعی فقط تکه­ ای از «حقیقت» یا واقعیت ابژه ­ی مورد نظر را بر ما فاش می­ کند که همان هم به دلیل خصلت «تکه»ای و قطعه­ وارش؛ جداافتادگی­ اش از «اصل خویش»؛ مبهم و نااشکار است. داستان معروف دست کشیدن بر فیل در تاریکی شب را همه می­ دانیم و تشبیه فیل به تکه­ های جدا از هم افتاده ­ی پیکرش. برای همین گفته می­ شود که حقیقت کل است، یا اگر ترتیب کلمات را برعکس کنیم: کل همان حقیقت است. پس برای کسب شناخت باید به کل یا تمام تکه­ های برسازنده­ ی یک پیکره­ یا ابژه­(ی تئوریک) دست یافت و در این مسیر، ارتباط درونی تکه­ های مورد نظر را با هم «کشف»؛ و حقیقت موضوع یا ابژه را روشن کرد. در وهله ­ی بعدی روابط بین ابژه ­ی مورد نظر و «بیرون» آن یعنی هستنده ­ها، پدیده ­ها و ابژه ­های دیگر را باید بحث کرد. این همان انضمامیت دادن به فرایند شناخت، گستراندن میدان عمل و فراخیدن افق دید سوژه ­های اجتماعی است.

کاپیتال مارکس و انضمامیت در شناخت

در کاپیتال مارکس یک ابژه­ ی پژوهش بوده است که برای درک کل یا «تمامیت» (اندیشگی) آن تلاش شده است و آن ابژه­ سرمایه، و منطق (هستی­ شناسی) آن بوده است. کاپیتال مارکس در باره (هستی­ شناسی یا) منطق سرمایه و فقط آن است. مارکس هرگز نرسید که همین را هم به پایان آورد و تکمیل کند. بنابراین هرگز نتوانست به جز روابط درونی ابژه­ ی پژوهش خود، به انضمامیت­ یافتگی بیشتر آن در سطوح مشخص­ تر تاریخی و یا به روابط درونی و بیرونی بین آن و دیگر پدیده­ ها، نیروها، ساختارها و نهادهای اجتماعی –تاریخی بپردازد یا اگر هم تلاشی در این راستا انجام داد، در حد اشاراتی پراکنده و البته بسیار خلاق و قابل تامل ­ماند.

اما این «کم­داشت» کاپیتال، یا تئوریزه نکردن رابطه ­ی سرمایه با نیروها و ساختارها و نهادها و عناصری بیرون از آن به گونه­ ای پارادوکسیکال کلید گذار به فراسوی سرمایه­ داری را هم در اختیارمان می­ گذارد. نقطه ­ی قوت برآمده از دل این نقص و کم­داشت این است:

اقتصاد سیاسی سرمایه به رغم سکوت­ ها و کم­داشت­ هایش (این­ همه تاحدی ناشی از ماهیت ابژه ­ی شناخت بوده است) برای طرح یک استراتژی کلان در راستای گذاری مترقی به سوی پساسرمایه­ داری غیرقابل چشم ­پوشی است. چه هستی­ شناسی سرمایه مکانیسم ­های اصلی شیوه ­ی تولید سرمایه­ داری را بحث می­ کند و از این رهگذر ابزاری به دست می­ دهد برای قضاوت در باره­ ی تمدنی که بر آن مبنا ساخته شده، و این که سرمایه ­داری (با توجه به منطق درونی­ اش) چه زمانی در اوج بالندگی و شکوفایی است و چه زمانی در مرحله­ ی انحطاط و از پاافتادگی.

ازپاافتادگی سرمایه و دگر بیرونی و درونی آن

سرمایه ­داری پیش چشم ما، فرتوت­ تر و از پا افتاده ­تر از آن است که بتواند «نظم جهانی» بسازد و آن را به میانجی عقلانیت سرمایه­ دارانه به مرحله ­ای با ثبات هدایت کند

اما هستی­ شناسی سرمایه و شناخت از مراحل تاریخی سرمایه­ داری چگونه به ما در طرح چنین گزاره­­ هایی کمک می ­کنند؟ مختصر و مفید بگویم: از طریق مطالعه­ ی رابطه­­ ی پر تضاد بین ارزش و مهم­ترین ارزش ­های استفاده ­ای فراتاریخی که طبیعت است و قوه ­ی کار (و در وهله ­ی بعدی تکنولوژی و پول). منظور از ارزش همان منطق سودآوری سرمایه است در کوتاه­ ترین زمان ممکن که منجر می ­شود به الزام درنوردیدن سراسر جهان از راه تعمیق درونی در کشورهای هارت­لند و گسترش بیرونی به سوی «غیر»ها و در نتیجه «به­ هم پیوستن» مناطق مختلف جهان اغلب به شیوه ای انتزاعی و سست، یعنی بی­اعتنا به تفاوت­ ها و ناهمگونی ­ها و هزینه­ های طبیعی و اجتماعی این گسترش یکسویه.

از این مطالعات چه نتیجه ­ای به ­دست می ­اید؟ این نتیجه که تضاد بین ارزش و ارزش­ استفاده­ ای مدت­ ها است (چهل سالی می ­شود) که به مرحله­­ ی بازگشت­ ناپذیری رسیده است. سرمایه ­داری پیش چشم ما، از منطق درونی سابق خود و از عقلانیت سرمایه­ دارانه ­اش تهی گشته است، از تشخص خود به ­عنوان یک شیوه­ ی تولیدی فاصله­ ی زیادی گرفته است، فرتوت­ تر و از پا افتاده ­تر از آن است که بتواند «نظم جهانی» بسازد و آن را به میانجی عقلانیت سرمایه­ دارانه به مرحله ­ای با ثبات هدایت کند. چیزی که مقابل چشم ما است یک اقتصاد کازینویی-مافیایی مخرب است و در حال فروپاشی. سرمایه­ داری با عمیق­ ترین و حاد­ترین تضادهای درونی و بیرونی مواجه است و قدرت بازتولید جدی خود را تا حد زیادی از دست داده و به­ واسطه­ ی بحران­ های غلبه­ ناپذیری که با آن­ها مواجه است وارد فاز گذار شده است. در نبود کلمه­ های جایگزین بهتر می­ بینم از همان واژه ­ی سرمایه­ داری استفاده کنم که به گوش اشناتر است.

مهم­ترین و سرنوشت­ سازترین بحران ­های سرمایه­ داری کدام­ اند؟

 ۱. بحران زیست­ محیطی. این بحران ناشی از تضاد بین منطق سرمایه و منطق ارزش استفاده ­ای اصلی و ارشد یا همان طبیعت است که می ­رود تا بشریت و اصولا بخش بزرگی از زندگی را از روی کره ­ی زمین محو کند. کار به جایی کشیده است که حتی می­ توان ادعا کرد «جامعه» و تمدن کنونی خود را کاملا مقابل طبیعت قرار داده است و چنان از منطق طبیعت و حیات طبیعی دور شده است که مشکل می­ توان تصور کرد وحدت دوباره­ ی زندگی طبیعی و زندگی اجتماعی را.

 ۲. بحران اجتماعی معاصر که ناشی از تضادهای طبقاتی، اختلافات و کشمکش­ های اتنیکی و دینی، کشمکش­ های قدرت ­های جهانی و منطقه­ ای، بی­ ثباتی سیاسی، انحطاط فرهنگ و اصولا تضعیف نهادهای قدیمی است که خود تا حد زیادی زیر تاثیر تضاد یادشده در بالا در حال تشدید شدن است.

 تضاد اول نشان­گر به بن ­بست رسیدن رابطه­ ی سرمایه با «دگر بیرونی­ اش» (طبیعت و زمین) است، تضادی که حتی توسط دولت­ ملت ­های عمده­ ی سرمایه­ داری و نهادهای بین ­المللی قدرتمند کنونی هم در شکل و شمایلی که دارند حل و فصل شدنی نیست. به یک  دگرگونی عمیق و رادیکال و جدی در همه ­ی عرصه­ ها نیاز هست. مهم­ترین اقدام از دستور کار خارج کردن سوخت ­های فسیلی است و به­ کارگیری انرژی­ های غیرآلاینده و سیاست ­های سخت­ گیرانه­ در خیلی از زمینه ­ها. جدال طبیعت با منطق کهنه و فرتوت سرمایه به مرحله­ ی حادی رسیده است، جدالی که در ادامه ­ی خود به تشدید و تعمیق بحران­ های سرمایه ­داری می ­انجامد و این یک هم به نوبه ­ی خود آن دیگری (بحران اکولوژیکی) را تشدید کرده و گسترش می­ دهد و به این ترتیب است که اصل حیات روی سیاره ­ی آبی زیبای ما به خطر افتاده است. واقعیت این است که بحران دوجانبه ­ی ناشی از رویارویی خصمانه و آشتی ­ناپذیر طبیعت و بقایای منطق قدیمی سرمایه روز به روز تشدید می ­شود و تبعات این رویارویی اگر که ما فرزندان طبیعت اقدامی نکنیم بسیار فاجعه­ بارتر از آن چیزی است که در مخیله ­مان می ­گنجد. به نظر می ­رسد دستور کار جدید این باشد:

همه چیز باید از منظر حفظ محیط زیست تئوریزه شود. کدام مناسبات سیاسی، کدام مناسبات اقتصادی، کدام مناسبات فرهنگی، کدام نوع از سازمان­دهی فضا و زمان، و کدام نوع از ارزش­های اجتماعی برای بقای حیات و ایجاد تمدنی مدافع و دوست دار زمین باید تئوریزه و پراتیک شود تا طبیعت، این مبنای هر گونه تمدن و حیات حیوانی، گیاهی و انسانی حفظ شود؟

بحران دوم یادشده در بالا ترکیبی است از بحران­های گوناگون اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و نهادی در سطوح مختلف که همگی زیر تاثیر بحران زیست محیط قرار دارند و باید هر چه زودتر با توجه به موضوع اولویت حفظ طبیعت مفصل­ بندی شوند تا طرح ­های معطوف به تمدن پساسرمایه ­داری و اکوسوسیالیستی ممکن شود.

 اگر تمرکز تنگ و باریک و خلاق کاپیتال بر منطق سرمایه برای درک ماهیت و ذات سرمایه و اشاره به فراسوی حاکمیت تجریدها مناسبت دارد. سکوت کاپیتال در بررسی رابطه ­ی سرمایه با بیرون از خود یا نیروها و عناصر و مکانیسم ­هایی جز آن­چه در حیطه ­ی منطق سرمایه و عقلانیت سرمایه ­دارانه می­ گنجند به طرز معناداری ما را تشویق می ­کند به تئوریزه کردن این موضوعات. خاصه این که دگر «درونی» سرمایه، طبقه ­ی کارگر، آن ایجنت تاریخی که اتوپیای مارکسی(مارکسیستی) بر اساس آن بنا شده بود؛ متاسفانه و به دلایل بسیاری که فرصت بحث آن این­جا نیست، نتوانست منطق سرمایه را نابود کند اگرچه گام­ های بزرگی در بعضی از برهه­ های تاریخ به سمت تعدیل یا کج کردن آن برداشت.

سوژه­ های تغییر

با تغییر و تحولات چند دهه­ ی اخیر در اقتصادهای سرمایه ­داری پیشرفته روشن است که فقط طبقه ­ی کارگر مولد (به معنای کسانی که مستقیما با سرمایه­ ی صنعتی سروکار دارند و سود سرمایه از تصاحب ارزش اضافی ناشی از کار آن­ها کسب می ­شود) یا حتی طبقه ­ی کارگر گسترده­­ (انواع و اقسام مقولات کار مولد و نامولد از دیدگاه سرمایه) نیست که می ­تواند و باید علیه منطق قدیمی سرمایه و میراث تمدنی و فرهنگی آن که در شکل سازمان­دهی جامعه و بحران زندگی جمعی و فردی خود را نشان می­دهد، مبارزه کند. همه­ ی کسانی­ هم که در چارچوب طبقه ­ی کارگر نمی ­گنجند و یا این تعریف فقط بخشی از هویت­ شان را می ­سازد، همه ­ی کسانی هم که مطالباتی جز آن­چه سنتا مطالبات طبقاتی درک می­ شود را نمایندگی می ­کنند باید بتوانند در جبهه ­ی مبارزه برای ساخت یک بدیل پساسرمایه ­داری (با پلاتفرم و مطالبات خود) و تلاش برای تعیین سرنوشت خود و نسل­های آینده و محیط زندگی­شان وارد کارزار شوند.

سلسله­ مراتب قدیم در مقولات، و همچنین سلسله ­مراتب در تعریف سوژه ­های اصلی و فرعی یا تضادهای اصلی و فرعی، که بازتاب تمرکزی تنگ بر اختلافات ومنازعات اجتماعی بود و هستی ­شناسی متکثر و چندسویه­ ی اجتماعی را به همین دلیل نادیده می­ گذاشت یا کم می ­گرفت؛ همه با افول نظم قدیمی متزلزل شده در حال ریزش هستند. نظم مقولاتی جدید باید بتواند بازتاب وضعیت طبیعی-اجتماعی-تاریخی و ذهنی این وهله از تاریخ طبیعی-اجتماعی باشد و چنین نظمی سلسله ­مراتب سخت و نامنعطف گذشته را برنمی ­تابد. همان­طور که منطق زیست طبیعی مبتنی است بر هماهنگی بین ناهمگونی­ ها و تفاوت ­ها، ما نیز در جامعه­ ی انسانی به وحدتی نیاز داریم که به میانجی تنوع و اختلاف و تفاوت-دوستی سازمان یافته باشد. این وحدت نمی ­تواند مبتنی بر سلسله ­مراتب­ های یکسویه و انتزاعی باشد، چه وحدتی است دایره­ وار که مقدمه و نتیجه را از پیش درهم می ­تند.

این همان اتوپیای انضمامی است که باید به آن بپردازیم و بحث­ های بسیار زیادی در باره ­ی آن انجام بدهیم تا مفاهیم برای خودمان روشن بشود و شیوه­ ی کار با آن­ها و پراتیک کردن­شان را هم به تدریج فرابگیریم. من خود در آغاز راهم و بدون هیچ فروتنی باید اذعان کنم که هم الان چیزی بیش از اشارات پراکنده و پیشنهادهایی چند در چنته ندارم که پیش بگذارم.

چپ و اتوپیا

چپ سوسیالیست با اتوپیا دیرآشنا است. چه اتوپیا در سنت این چپ همواره تا حد زیادی آماده و بسته­ بندی شده در اختیار ما قرار گرفته است. از سوسیالیست­ های به اصطلاح تخیلی تا سنت گسترده­ ی مارکسی و مارکسیستی همه دل­مشغول ساخت جهانی عاری از ظلم و جور و مبتنی بر شعارهای یونیورسالیستی برابری و آزادی و نظایر آن بوده­ اند. اما در این اتوپیاها چیزی «می ­لنگید»؛ همین هم باید توجه ما را به بهبود مضمون آن نسخه ­ها جلب کند. نقص این اتوپیاها تا جایی که سر در پی پراتیک ­شان گذارده شد، در کشورهای به ­اصطلاح سوسیالیستی به فقدان حاد آزادی و سرکوب آن منجر شد و در کشورهای غربی به بی ­توجهی شدید به تفاوت و واگرایی ­های اجتماعی. همین نقص ما را به این نکته متوجه می­ کند که شعارهای برابری و ازادی را با مضمونی انضمامی یا مشخص (تاریخی-جغرافیایی) پر کنیم تا در وضعیت خطرناک کنونی و به ­ویژه در شرایط بسیار خاص خودمان بتوانیم گام ­هایی رو به جلو برداریم.

در مذمت تقلیل آزادی و خودابرازگری، خودگردانی و دمکراسی به «عدالت اقتصادی» در پراتیک کشورهای به­ اصطلاح سوسیالیستی هر چه بگوییم کم گفته ­ایم. واقعیت این است که ازادی بدون سوسیالیسم چیزی جز بی عدالتی و امتیازات انحصاری نخواهد بود اما سوسیالیسم بدون آزادی بی­قدرتی و از خودبیگانگی محض سوژه­ های اجتماعی است.

اما در کشورهای غربی که این شعارهای یونیورسالیستی با رویه ­هایی دمکراتیک ­تر تا پایان دوره­ ی فوردیسم (به دلیل جایگاه هژمونیک طبقه ­ی کارگر غربی در سپهر تولید و نقش دولت­ های ملی به ­ویژه سوسیال دمکرات در توزیع درآمد) دوام آوردند مشکل این بود که جای زیادی به تفاوت و هویت­های دیگر جز هویت طبقاتی داده نمی ­شد. یونیورسالیسم هنوز تا حد زیادی مبهم و یکسویه بود و از تفاوت، و وحدت به میانجی تفاوت آکنده نبود. به تدریج با شروع بحران در این مرحله (فوردیسم) است که سوژه­ های جمعی می ­توانند بر تفاوت خود از هویت طبقه ­بنیاد و اختلاف خود با سیاست بازتوزیع عاری از سیاست بازشناسی تاکید کرده و بحث­ های خود را با جدیت تئوریزه کنند. توزیع برابری ­طلبانه و نرم ­های همه­ شمول، چنین القا می­ کردند که گویا عدالت معنایی جز عدالت اقتصادی ندارد. در دنیای پسافوردیسم و گذار به فراسوی سرمایه ­داری، که هم­زمان شد با سقوط شوروی سابق و الگوی سوسیالیسم دولتی و آمرانه، موضوعات مربوط به دین، فرهنگ، جنسیت، ملت­ های زیرستم، بومیان آمریکا و کانادا و استرالیا و مناطق دیگر، طبیعت، گرایش­ های مختلف سکسوال و نظایر آن با سرسختی وارد میدان منازعات اجتماعی و در ضمن وارد فرهنگ واژگان مردم عادی و متخصصان دانشگاهی و سیاست­ مداران شدند و به نوبه ­ی خود در ساخت حیات اجتماعی و بازتعریف مفاهیم عدالت و آزادی مداخله کردند و البته سیاست طبقاتی را تاحدی تضعیف نمودند.

مطالبه ­ی تمرکززدایی از سوژه ­ی تغییر و استراتژی وحدت به میانجی تفاوت

 چپ مارکسیست (عمدتا) چندان چشم به طبقه ­ی کارگر و عدالت اقتصادی دوخته بود که همه چیز در پیرامونش به هیئت مبارزات طبقاتی درآمده بود و به همین دلیل چشم بر سوژه و موضوع دیگری نمی­توانست گشوده دارد. در این مرحله (پسافوردیسم) است که فمینیسم، اکولوژیسم، مطالعات و مبارزات کوییر و گرایشات سکسوال، و مطالعات اتنیکی-نژادی به کمک جنبش­ های اجتماعی متعدد و «اقلیت­»های خواهان تمرکززدایی از سوژه ­ی تک­ هویتی تغییر (طبقه ­ی کارگر مردانه­ ی فاقد گرایشات غیرهتروسکسوال و فاقد ملیت و زبان و سرزمین) می ­ایند و منازعات سیاسی و اجتماعی و دیسکورسیو را مضمونی جنجالی، متفاوت و در عین حال پرغنا می ­بخشند. دیسکورس ضداتوریته و ضداقتدارگرایی، با دیکسورس ضدسلسله ­مراتب و ضد فرادستی-فرودستی­ به غنای بحث ­ها کمک­ های جانانه ­ای می ­کند.

بنابراین یک دوره­ ی طولانی شاهد طرح بحث پیرامون موضوع قدرت یا فرادستی و فرودستی به جز در عرصه­ ی اقتصادی هستیم. نابرابری طبقاتی و نابرابری در هیراشی قدرت و منزلت به­ منزله­ ی دو مکانیسم هم ­بسته اما قطعا مجزا و متفاوت از هم تئوریزه می ­شوند و به رغم پذیرش درهم ­تنیدگی آن­ها، فروکاست یکی به دیگری پذیرفته نمی شود. از همین رهگذر است که تئوری ­های تلاقی ­های چندگانهintersectionality  به­ وجود می ­آیند و از سیاست تمرکز بر عدالت اقتصادی بدون توجه به عناصر دیگر فاصله گرفته می ­شود. تجزیه ­ی شوروی و یوگسلاوی سابق نشان داد که موضوع هم­زیستی ملل یا اتنیک ­های گوناگون ساکن یک جغرافیا و تنش ­ها و کشمکش­ های بین آنان موضوعی مربوط به گذشته نیست و باید نسبت به مسئله ­ی «ستم ملی» و هم­زیستی مسالمت­ آمیز و پرتفاهم و برابر در یک جغرافیا سخت حساس بود. بنیادگرایی دینی هم مایه­ ی حیرت همگانی شد و دین به ­منزله­ ی «روح جهان بی­روح و افیون مخلوق ستم­دیده» را بازاکتوئل کرد. اتحادیه ­ی اروپا تاکنون تنها نهادی بوده است که پس از دو جنگ جهان­ گستر توانسته الگوی فدرال­ گونه ­ی نسبتا پایداری برای کنار هم ماندن ملل مختلف برکنار از جنگ­ ها و رقابت ­های خانمان ­برانداز به ­دست بدهد، گذشته از فدرالیسم نهادی شده در سوییس و آزادی­ های گسترده­ ی زبانی و هویتی در برخی دیگر از کشورهای اروپایی.  

واکنش چپ جهانی به کنار، واکنش چپ ایرانی به این تضعیف اشتراکات و فاصله ­گیری از سیاست معطوف به عدالت اقتصادی چه بوده است یا چه باید باشد؟

واکنش­ ها یکسان نبوده است چیزی که جای بحث آن در این سخنرانی نیست. اما در باره ­ی چپ خودمان باید بگویم: چپ متمرکز بر آمریکا ستیزی و اسراییل ­ستیزی اصولا در چارچوب بحث من نمی ­گنجد. چه این جناح از چپ که بخشی از نسل جوان را هم با خود همراه کرده، به دنباله ­روی از جمهوری اسلامی درغلتیده و به تلویح و تصریح از جنگ ­طلبی­ ها و ماجراجویی­ های جمهوری اسلامی پشتیبانی (آشکار و نهان) می­ کند. این­ها فراموش می ­کنند که از تمامیت ارضی باارزش­ تر هم دارایی­ هایی در این جهان یافت می ­شود. آن هم در شرایطی که بنا به اعترافات مقامات حکومتی، خطری بالاتر از وضعیت محیط زیست کشور را تهدید نمی ­کند.

 اما روی سخن من با ان بخش از چپ است که به رغم پذیرش مطالبات و مبارزات جنسیتی و استقلال مبارزات آزادی­خواهانه­ ی زنان، و کوشش در بازتاب دادن اخبار مبارزات زنان در کنار اخبار مربوط به مبارزات و هستی کارگران، در بازتاب دادن اخبار مبارزات ملی و اتنیکی تردید دارد و در بازشناسی و پشتیبانی از آن­ها اصولا سرگردان است و نمی ­داند با این مسئله چگونه باید برخورد کند. برای نمونه نگاه کنید به سیاست ­های یک­سویه­ و صرفا طبقاتی که بخشی از چپ در جنبش نحیف کارگری پیش می­برد. نتیجه ­ی این سیاست­ ورزی ­های بی ­تفاوت به زمین بازی سنگلاخی و ناهموار در مناطق مختلف کشور تحمیل هزینه ­های گران بر کارگران و فعالان سیاسی بوده است. به­ نظرم تاثیر فقدان آن چرخش مفهومی و سیاسی را که در بالا به اشاره بیان کردم، چرخشی که باید در پرتو هستی ­شناسی اجتماعی متکثر متبلور در مبارزات دی­ماه ۱۳۹۶ انجام می ­شد، می ­توان در گستره ­ی ناکامی این قبیل مداخله­گری­ های فعالان چپ دید. سرکوب رژیم به کنار که فاکتور اصلی ناکامی ­های کلان همگانی است.

به هر رو، این بخش از چپ هم به شدت از طرح و ادغام مطالبات فرهنگی، ملی و زبانی (ملل) و کارگران غیرفارس در جنبش، و به­ ویژه طرح خواست خودگردانی محلی و منطقه ­ای یا فدرالیسم (حق جدایی بماند) که مطالباتی «غیرطبقاتی» هستند، پرهیز می ­کند. در اوج مبارزات عرب­ ها برای حقوق سیاسی و اقتصادی و فرهنگی ­شان، چپ مورد نظر توجه زیادی به این مبارزات نشان نمی ­داد و اصولا تلاش زیادی دیده نمی­ شود برای دیدن یا ساختن پیوندهای بیناجنبشی؛ خواه بین جنبش کارگری و جنبش محبط زیست باشد یا بین جنبش کارگری و جنبش زنان و یا جنبش ­های ملی-منطقه­ ای-محلی. واقعیت این است که حل و فصل سیاست طبقاتی تنها وظیفه ­ا­ی نیست که «چپ رهبری ­کننده و طبقه ­ی کارگر رهبری ­شونده» قرار است به آن بپردازد. این­ گونه هم نیست که با ساخت «شوراهای کارگری» (کدام شورا؟) حتما همه­ ی حق­ داران به حق خود برسند. این برداشت که گویا سیاست طبقاتی و اعمال «هژمونی» مارکسیست­ ها یا سوسیالیست ­ها بر این جنبش (تنها جنبش در خور اعتنا: کارگری)، وظیفه و میدان عمل ما است و مسائل مربوط به عرب ­ها، لرها، ترک­ ها، کردها، بلوچ­ ها و اقلیت ­های دینی و دیگران باید در چارچوب «سیاست فرهنگی» و تبعیض ­زدایی یا نهایتا حق تعیین سرنوشت (ملل غیرفارس) بحث شود، (چیزی که بی ­تعارف ته دلمان امیدواریم که هرگز مجبور به مواجهه با آن نشویم) به نظر من برداشت درستی از صورت مسئله و عمق تضادهای اجتماعی نیست.

عدالت اقتصادی و هویت تک­ ساحتی کارگران

 در پارادایم فوق که هنوز از سیاست تک­ بعدی عدالت اقتصادی پیروی می ­کند، سیاست طبقاتی-اقتصادی و ابزار آن شوراهای کارگری از سیاست مبارزه علیه انقراض و نابودسازی محیط زیست و دمکراسی مبتنی بر خودگردانی منطقه ­ای-ملی جدا است. نه تنها این که اصولا پارادایم فوق سیاستی برای پیشگیری از انقراض محیط زیست ندارد و در این میدان حاضر نیست و سیاست مبارزه علیه انقراض ملل غیرفارس را هم به نحوی تلویحی مزاحم و مخل راه پیشروی «جنبش کارگری» انتزاعی خود می ­داند. واقعیت این است که سیاست حفط محیط زیست، مبارزه برای یک اقتصاد پاک (نه فقط مبارزه برای حفظ محل کار و صنایع آلاینده)، تضمین دوام و بقای ملل غیرفارس، در کنار مبارزات جنسیتی و طبقاتی همگی در واقع به موضوع «حق تعیین سرنوشت» در معنایی بزرگ­تر مربوط هستند.

 به یاد داشته باشیم که کارگران موجوداتی تک ­ساحتی نیستند و هویت آن­ها لایه ­های گوناگونی از قبیل جنسیت، دین، زبان، منطقه­ ی زیست، ملیت، مدرک تحصیلی و شغل و غیره را در خود مستتر دارد که همگی گویای هستی و چیستی کارگران و شرایط زیست و چند و چون آگاهی آنان هستند. در نهایت کارگران با این مسائل و جنبه­ های متنوع و متفاوت زندگی و هویت خود درگیرند و وفاداری ­های گاه متناقضی را هم به همین دلیل تجربه می ­کنند.

دوم این که، حق خودگردانی منطقه­ ای و حفظ هویت زبانی برای «غیرکارگران» یک حق دمکراتیک است و با بحث هستی­ شناسانه­ ­ی بالا مبنی بر اولویت دادن به محیط زیست و مناسبات اجتماعی هم­ یار و متحد طبیعت و مفهوم عدالت در معنای گسترده ­ی آن سازگار است. ا

این حقوق (اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و هویتی) همپوشانی­ های بسیاری با هم دارند و البته واگراهایی نیز، اما مهم چگونه پیوند دادن آن­ها به یکدیگر است. سیاست اقتصادی و برابری حقوق پایه چگونه باید با سیاست تفاوت و تفاوت ­دوستی (مبتنی بر اجتماعات خودگردان آزاد و از زیر یوغ مرکز خلاص شده) رابطه بگیرد؟ سیاست چپ و جنبش کارگری قاعدتا نباید با الگوبرداری از سیاست استحاله و یا سرکوب تنوع و تفاوت همسو باشد سیاستی که از سوی به ­اصطلاح دولت ­ملت متمرکز فارس زبان پراتیک می­شود؛ یا باید چنین باشد؟

وجه افتراق فرهنگی، شخصیتی و سازمانی چپ با نیروهای اقتدارگرا قاعدتا باید در هیراشی­ ستیزی و تمرکزستیزی باشد و آشتی با تفاوت؛ چیزی که چپ «شرقی» تاکنون در پراتیک آن موفقیت کمی داشته است. آزادی و ناازادی را باید دوباره بحث کنیم. یادمان باشد که بدترین انواع جوامع ناآزاد در کدام کشورها و به نام کدام ایدئولوژی سازمان داده شد. به خرج دادن حساسیت روی سلسله ­مراتب فرودستی-فرادستی و روابط مبتنی بر سلسله­ مراتب ­های جان ­سخت، توجه ما را به سلسله ­مراتب­ های دیگری جز در زمینه ­ی اقتصادی و سیاسی هم معطوف می ­کند. منظور تسلط سالمندان بر جوان ­ها، مردها بر زن­ ها، یک گروه اتنیکی بر یک یا چند گروه اتنیکی دیگر، ملت غالب بر ملت ­های مغلوب، بوروکرات ­ها بر «توده»ها (کسانی که منافع اجتماعا «عالی ­تر» انان را صحبت می­ کنند) شهر بر روستا و سرانجام تسلط جامعه و تکنولوژی بر طبیعت است. اگر قرار است ان پیچیدگی بیولوژیک که بشریت از دل آن برآیند کرده و به آن وابسته و محتاج است، حفظ شود؛ دگرگونی و بازسازی جامعه ­ی انسانی هم باید با پیچیدگی و تفاوت و ناهمگونی و تنوع دوستی آشتی کند و نه تنها این که به استقبال چنین نظم غیرهراشیک و غیرمتمرکزی برود و با تغییر در نگرش و روحیه­ ی خود، تفاوت­ ها و اختلاف ­ها را همچون مکملی برای همگونی­ ها و همگرایی ­ها بپذیرد.

فمینیسم هم به نوبه­ی خود منابع بسیار غنی و مهمی برای نظم جدید اجتماعی برای اتوپیاهای انضمامی در اختیار ما می­گذارد که باید در جایی دیگر به آن­ها بپردازم. واقعیت این است که زنان در کشمکش­های قدرت و مالکیت و دولت درگیر نبوده­اند. همان­طور که بارها گفته شده است واژه­ی مرد در انگلیسی («man») تاحدی به درستی مترادف با بشر یا انسان درک شده است. چون او، یعنی مرد؛ است که به «نمایندگی» از سوی «همه» بشریت را از طبیعت جدا کرده و تلاش کرده کل جهان را به یک شکارگاه بزرگ و میدان جنگ تبدیل کند. این است که تمدن در معنای تاکنونی آن به نحوی جدی مردانه بوده است. برای فمینیزه کردن تمدن تلاش­های جدی هنوز آغاز نشده است.

ماده و نبوغ ذهن، عمل و هماهنگی

کیست که بتواند ماده یا هستی سیال و همواره در حال تغییر را به انقیاد نبوغ ذهن درآورد؟ کیست که بتواند عمل را پای­بند قواعد عمومی و هماهنگی ­های منطقی کند؟ من به همه ­ی دستاوردهای عقل خونسرد احترام می­ گذارم اما به قلب گرم و آرزوهای بلند و تصادف و خودانگیختگی هم باور دارم.

یا گل سرخ فردا را همین امروز آب می ­دهیم یا برهوت پس ­فردا را تدارک می ­بینیم. یا دمکراسی بیشتر و عمیق ­تر را تعقیب و پراتیک می ­کنیم یا به استقبال دیکتاتوری­ هایی مخوف و تاکنون تجربه نشده و هلاکت همه­ جانبه می ­رویم. یا یاد می­ گیریم که در آشتی و هماهنگی با طبیعت زندگی کنیم یا نابود می ­شویم. از آشتی با طبیعت و کنار نهادن میل به سلطه و زیرفرمان آوردن «دیگری» یاد می ­گیریم که تفاوت، اختلاف، تنوع نظر و عمل را پذیرا باشیم. چه قرار است نظم جدید دایره در دایره باشد و نه پلکان بی ­نهایتی از تفاوت­ در منزلت و قدرت و اتخاذ تصمیم ­های یک بار برای همیشه معتبر. همین که تمرکزگرایی را انکار کنیم، الزامات عملی آن را بپذیریم، و در واقعیت شخصی و خصوصی و عمومی خود به آن عمل کنیم، همین که هیراشی سوژه­ ها و هیراشی مبارزات و اهداف را کنار بگذاریم، و همه چیز را دایره در دایره درک کنیم، خواهیم دید که هنوز فرصت هست. هنوز امکان زنده ماندن، امکان ایجاد تمدنی دیگر وجود دارد.

****

  • سمینار : ” همگام با خیزش دی‌ماه ۹۶”، روزهای شنبه و یکشنبه ۲۸ و ۲۹ سپتامبر در شهر کلن آلمان برگزار می شود. فروغ اسدپور همراه با محمدرضا شالگونی ، امیر کیانپور و محمدرضا نیکفر در این سمینار سخنرانی می کنند. بنابراگهی “گروهی ازچپ های همگام با خیزش دیماه ۹۶” که این سمینار را برگزار می کنند، محورهایی که در این دو روز مورد بحث و گفتگو خواهند بود، عبارتند از:
  • جنبش عمومی مردم علیه استبداد حاکم ، چگونگی رهایی ازنظام جمهوری اسلامی ، شرایط و راه های برپایی یک نظام دموکراتیک مبتنی بر مشارکت آزاد و فعال مردم

  • کدام آلترناتیو؟ رابطه آلترناتیو با ذهنیت توده ای کنونی ایرانیان ، ارزیابی انتقادی از آلترناتیوهایی که می توانند شکل بگیرند

  • چپ طرفدار سوسیالیسم ، مختصات ، موقعیت ، امکانات و وظایف آن

https://akhbar-rooz.com/?p=5512 لينک کوتاه

4 پاسخ

  1. نگاه از پنجره ای نو به دنیایی که پیوسته دگرسانگرد است…
    هم میهن گرامی, خانم فروغ اسدپور, بدرستی میگوید که, در پهنه های نپیموده, “راه با رفتن ساخته می­ شود”. او در پرتو رویداد دیماه ۹۶ به این نتیجه رسیده که باید “اتوپیای چپگرایانه ­ی دولت­مدار” را وانهاد و گام در راه “اتوپیای جدیدی (گذاشت) که مفاهیم والاتر یا مرتبه ی بالاتر را در پراتیک و به تدریج به ما خواهد آموخت.”
    این نتیجه گیری ستودنی ست چرا که نشان از آمادگی برای تغییر و نگاه از پنجره ای نو دارد به دنیایی که پیوسته دگرسانگرد است. اما آیا این رویکرد نو, چپ را به رویگردانی از تصرف قدرت سیاسی فرامیخواند؟ اگر چنین ست, آیا تاریخ نشان نداده که برنامه ریزی و پیاده سازی هر دگرگونی سیاسی-اجتماعی را تنها دارندگان قدرت پیش برده اند؟ اگر امکان گرفتن قدرت سیاسی روی دهد, آیا باید پرهیز کرد و آنرا به دیگران (که به احتمال بالا, دشمنان ما هستند) واگذاریم و خود همچنان به “آموزش تدریجی” در راه اتوپیای جدید ادامه دهیم؟ در این راه, برخورد ما به درد و رنج هرروزه مردم (یعنی کارگران, مزد بگیران و زحمتکشان) چه تفاوتی با وعده های سرخرمن سوسیال دمکرات های آسوده خیال خواهد داشت؟
    خانم اسدپور بدرستی میگوید که حکومت تبهکار اسلامی “امکان هم­ فکری و هم­ پیوستگی بین … جنبش­ های اجتماعی … را اگر نه ناممکن به­ شدت ضعیف کرده” است. در چنین شرایطی زیر “سرکوب سبعانه ­ی پیوسته­ ی فعالان جنبشی” باید با پذیرش هزینه ها به سازمانگری این جنبشها پرداخت تا نیرومند شده و شرایط را بسود خود تغییر دهند یا بدلیل آنکه “خطری بالاتر از وضعیت محیط زیست کشور را تهدید نمی ­کند” لازمست, علیرغم آنکه حکومت فعالان محیط زیست را زندانی و ترور میکند, مبارزات را برای نجات کشور و حفظ امکان زیست در آن راستا هدایت کرد؟ در پهنه ی جهانی نیز همین پرسش بجاست. آیا آماج مبارزه, عامل اصلی به خطر انداختن کره زمین (یعنی نظام سودجوی سرمایه داری که اکثریت عظیم جهانیان را درمانده و خراج پرداز اقلیتی بهره کش کرده است) می باشد یا “با توجه به موضوع اولویت حفظ طبیعت” باید همه انرژی را در راستای آن بکار گرفت؟
    شاید پاسخ خانم اسدپور این باشد که باید “هیرارشی (درجه بندی) مبارزات و اهداف را کنار بگذاریم، و همه چیز را دایره در دایره درک کنیم” و همه ی این مبارزات را همزمان و شانه به شانه یکدیگر پیش ببریم. درینصورت, پرسش اینست که چپ پراکنده ای که تا کنون نتوانسته بپا خیزد, صفوف خود را سامان دهد و مبارزه موثری را در یک جبهه پیش ببرد چگونه میتواند در چند جبهه بتازد؟

  2. نیاز به “انقلاب کوپرنیکی” در منظومه تئوریک ما

    هیچ شباهت و قرابتی میان فروغ اسدپور و نیکلاس کوپرنیک نیست، با این حال، خواندن این نوشته او، مرا بی واسطه به یاد انقلاب کوپپرنیکی انداخت؛ انقلابی که نظام زمین̊ مرکزی ی بطلمیوسی و نصّ صریح کتاب مقدس را به زیر سئوال برد و با طرح نظریه خورشید̊ مرکزی، یکی از طلایه داران عصر رنسانس شد که نه فقط آغازگر ستاره‌شناسی نوین بود، بلکه دیدگاه بشر را دربارهٔ جهان هستی دگرگون کرد.
    این نوشته فروغ اسدپور، پیش از هر چیزی گواه یک جسارت فکری است: جسارت باز اندیشی در باره ایده ها و احکام پیش داده، جا افتاده و “برای همیشه معتبر”. دوم، شهامتِ وجدانی و انقلابی ی به صدا در آوردن آژیری گوش خراش با علم به هجمه ها و تکفیرهای ” رادیکال و انقلابی!” که احتمالاً در راه اند.
    فروغ اسدپور منظومه ” بطلمیوسی” جامعه شناسی ” طبقاتی” ما چپ های رادیکال را به چالش می کشد:
    یک کارل مارکس بود که گفته است تضاد کار و سرمایه؛ پرولتاریا گورکن سرمایه؛ پرولتاریا انقلاب می کند، قدرت سیاسی را به دست می گیرد، استثمار و تضاد طبقاتی را از میان می برد، با حل شدن تضاد طبقاتی، دیگر تضادهای اجتماعی نیز حل می شوند؛ پرولتاریا با رها ساختن خود، کل جامعه یعنی همه ستمدیدگان را نیز رها می کند.
    در این منظومه فکری منتسب به مارکسیسم و در واقع ” بطلمیوسی”، جامعه سرمایه داری از دو طبقه اصلی تشکیل می شود: بورژوازی و پرولتاریا؛ و در نتیجه، تضاد اصلی در جامعه، تضاد کار و سرمایه است. همه دیگر تضادهای اجتماعی یا ناشی از تضاد کار و سرمایه اند، یا تابع آن و یا دست کم، حل شدن آن ها منوط و موکول به تقدم حل تضاد کار و سرمایه و تابع دینامیسم و مکانیسم آن است. تضادها درجه بندی دارند؛ نه فقط درجه بندی اعتباری، بلکه همچنین درجه بندی علّی. تضاد طبقاتی ” تضاد اصلی” است و بقیه تضادها به درجات گوناگون ” فرعی” حساب می شوند که یا به همان نسبت منتج و وابسته به مبارزه طبقاتی اند، یا در دستور گذاشتن شان مستلزم رعایت اولویتی زمانی و تاریخی است که مبارزه طبقاتی پرولتاریا با بورژوازی در رأس آن جای گرفته است. ( در نوجوانی که تازه هگل می خواندم، روزی از خلیل ملکی پرسیدم: طبق دیالکتیک، با حل هر تضادی، تضاد دیگری جایش را می گیرد. وقتی در جامعه کمونیستی تضاد طبقاتی حل شد، جایش را چه تضادی می گیرد؟ جواب داد: حل تضاد انسان با طبیعت!).
    در این منظومه فکری، مسئله ملی، مسئله تبعیض و ستم جنسی، محیط زیست و غیره فاقد تشخص و اصالت اند و جز با تحلیل طبقاتی قابل تشخیص و تبیین نیستند. حل آن ها مثل ” کاه از قِبَلِ گندم”، محصول حل تضاد اصلی یعنی کار و سرمایه خواهد بود و تضاد ملی و جنسی و محیط زیستی هم باید خود را با گام ها و مقتضیات و مصالح مبارزه کار با سرمایه تطبیق دهد وگرنه خیانت به جنبش کارگری و آرمان سوسیالیسم است. وقتی مسئله تبعیض و ستم بر زنان مطرح است، فقط زنان زحمتکش را باید مورد دفاع قرار داد وگرنه در مبارزه طبقاتی در جبهه بورژوازی قرار می گیریم. در مسئله ملی، اگر از حقوق ملت تحت ستم دفاع کنیم، به انترناسیونالیسم پرولتری و یکپارچگی کارگران همه ملت ها خیانت می کنیم. وقتی بخاطر حفظ طبیعت و بشریت، از تعطیلی کارخانه ها و توقف تولیدات آلاینده و ویرانگر و صنایع جنگی دفاع کنیم، عملا از بیکارسازی کارگران دفاع کرده و در مبارزه طبقاتی در کنار بورژوازی قرار می گیریم…..
    فروغ اسدپور، چنین نظام سلسله مراتبی اعتباری و علّی ی تضادهای اجتماعی را که همه چیز با تضاد طبقاتی تبیین و توضیح داده و الزاما ناشی از آن یا مقید به دینامیسم و مکانیسم آن باشد را به چالش می کشد. این که در ” دایره های تو در تو” کدام دایره محیط تر یا محاط تر است و این که آیا این دوایر جای همیشه ثابتی دارند یا جا عوض می کنند و غیره، جزئیاتی است که فروغ اسدپور در این نوشته به آن ها نزدیک نشده است و مدعی هم نیست که طرح جامعی دارد. او با عزیمت از مارکس، دنیای واقعی امروز را در تنوع و پیچیدگی هایش با جسارتی کوپرنیکی نگاه می کند و می داند که هر قدر قانع کردن دگماتیگ ها ناممکن و هرچقدر تکفیر و ناسزا از سوی باصطلاح ” رادیکال های انقلابی” نثار اش شود، “کپلر”ها، گالیله ها و نیوتون ها در راه اند.

  3. ” خبر خوبی به شما بدهم: تظاهرات­ های اقلیمی جنبش ضدانقراض به مدت یک هفته ادامه داشت. باشد که این جنبش روز به روز قدرتمندتر شده و بتواند دستور کار سیاسی را بازتعریف کند و فرهنگ و اقتصاد و سیاست بدیل را به تدریج شکل ببخشد.”
    فروغ روشن بین و نو نگر ، ایکاش اقلا در صدی از تفکر چپ میتوانست این مهم را در دستور کار سیاسی بشناسد و در همه جوانب باز تعریف و بکار گیرد . قبل از انکه اخرین گل پژ
    مرده شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بایگانی‌ها
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: